reklama
Urlop macierzyński i ojcowski w pytaniach i odpowiedziach

Urlop macierzyński i ojcowski w pytaniach i odpowiedziach

Ile wynosi od 17 czerwca 2013 wymiar podstawowego urlopu macierzyńskiego?

Wymiar podstawowego (obligatoryjnego) urlopu macierzyńskiego zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie i wynosi:

- 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka;
- 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci;
- 33 tygodni w przypadku urodzenia trojga dzieci;
- 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci;
- 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci.

Najczęściej urlop macierzyński rozpoczyna się w dniu urodzenia dziecka, chociaż prawo przewiduje możliwość rozpoczęcia urlopu nawet 6 tygodni przed planowaną datą porodu.

Czy podstawowy urlop macierzyński przysługuje tylko matce dziecka?

Nie. Urlop macierzyński, wbrew temu co sugeruje nazwa, może być w pewnym zakresie wykorzystany również przez ojca dziecka. Matka po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu może przekazać pozostałą jego część ojcu dziecka. W takiej sytuacji rodzice informują o swojej decyzji obu pracodawców w terminie nie krótszym niż 7 dni przed planowaną datą „zamiany”.

Czym różni się urlop macierzyński podstawowy od urlopu dodatkowego?

W stosunku do rodziców wszystkich dzieci urodzonych od początku roku 2013 obecny system prawny przewiduje trzy typy urlopu macierzyńskiego: podstawowy (obligatoryjny), dodatkowy oraz fakultatywny urlop rodzicielski.
Urlop macierzyński podstawowy jest urlopem obowiązkowym – nie można się go zrzec, skrócić lub przesunąć jego wykorzystanie w czasie. W przypadku urlopu dodatkowego oraz rodzicielskiego   to rodzice podejmują decyzję o jego ewentualnym wykorzystaniu.

Dodatkowy urlop macierzyński trwa obecnie 6 tygodni (8 tygodni w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka). Można go wykorzystać w jednej lub dwóch częściach, może to zrobić zarówno matka jak i ojciec.

Trwający 26 tygodni urlop rodzicielski można podzielić na maksymalnie 3, trwające co najmniej 8 tygodni części. Nie może być między nimi przerwy, ale mogą na nim jednocześnie przebywać oboje rodzice (to nowe rozwiązanie, nie dotyczy urlopu macierzyńskiego ani dodatkowego), choć łączny wymiar urlopu obojga nie może przekroczyć 26 tygodni.

Kiedy poinformować pracodawcę o zamiarze wykorzystania dodatkowego urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego?

Wniosek o dodatkowy urlop macierzyński należy złożyć w terminie nie krótszym niż 14 dni przed zakończeniem podstawowego urlopu macierzyńskiego. Podobnie – nie później niż 14 dni przed końcem urlopu dodatkowego trzeba poinformować pracodawcę o chęci skorzystania z urlopu rodzicielskiego.
Pracownica może też złożyć jeden wspólny wniosek o urlop macierzyński podstawowy, dodatkowy oraz rodzicielski w terminie do 14 dni od porodu.

Czy dodatkowy urlop macierzyński można wykorzystać w  dowolnym terminie?

Niestety nie. Dodatkowy urlop może zostać wykorzystany jedynie bezpośrednio po zakończeniu obligatoryjnej części urlopu macierzyńskiego. Jeśli matka rezygnuje z dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlop ten może wykorzystać ojciec dziecka. W tym celu powinien on złożyć wniosek o przyznanie takiego urlopu w terminie nie krótszym niż 14 dni przed jego rozpoczęciem. Pracodawca musi wniosek uwzględnić.

Czy dodatkowy urlop macierzyński można łączyć z pracą?

Tak. Dodatkowy urlop macierzyński może być połączony z pracą u swojego pracodawcy w wymiarze nie przekraczającym połowy etatu. Osoby korzystające z takiego rozwiązania otrzymują zasiłek macierzyński i wynagrodzenie za pracę w proporcjach odpowiadających stosunkowi czasu pracy do urlopu.

Co to jest urlop ojcowski?

Urlop ojcowski trwa 2 tygodnie i może być wykorzystany do momentu ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. O zamiarze skorzystania z urlopu pracownik informuje pracodawcę w terminie nie krótszym niż 7 dni kalendarzowych przed planowaną datą rozpoczęcia urlopu, a pracodawca musi ten wniosek uwzględnić. Za okres przebywania na urlopie ojcowskim pracownikowi przysługuje zasiłek macierzyński. Urlop ojcowski może być łączony z urlopem macierzyńskim matki – w tym czasie rodzice wspólnie opiekują się dzieckiem.

Czy zakończenie urlopu macierzyńskiego musi oznaczać powrót do pracy?

Zakończenie urlopu macierzyńskiego nie musi absolutnie oznaczać powrotu do pracy. Jeżeli rodzic chce lub musi kontynuować sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, może wykorzystać kilka możliwości.
 
Najczęstsze jest wykorzystanie urlopu wypoczynkowego (zaległego i bieżącego) bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego. W świetle uregulowań Kodeksu Pracy pracodawca obowiązany jest do udzielenia takiego urlopu, a wniosek o urlop może być złożony w dowolnym momencie – nawet w ostatnim dniu trwania urlopu macierzyńskiego. Innym rozwiązaniem jest skorzystanie z urlopu wychowawczego.

Czy po zakończeniu urlopu macierzyńskiego powrót do pracy oznacza powrót na stanowisko zajmowane przed rozpoczęciem urlopu?

Niekoniecznie. Po zakończeniu urlopu pracodawca powinien dopuścić pracownika do pracy na stanowisku zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu, ale jeśli to niemożliwe – na stanowisku odpowiadającym kwalifikacjom pracownika. Mimo dopuszczenia możliwości zmiany stanowiska – prawo gwarantuje pracownikowi zachowanie poziomu wynagrodzenia sprzed urlopu.

Czy przebywający na urlopie macierzyńskim pracownik jest chroniony przed zwolnieniem?

Przepisy prawa pracy nie ustanawiają bezwzględnego zakazu rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę z kobietą w ciąży lub korzystającej z urlopu macierzyńskiego i przewidują w tym zakresie pewne wyjątki. Rozwiązanie przez pracodawcę umowy w tym czasie jest dopuszczalne w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. W takiej sytuacji pracodawca jest obowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę. W razie niemożności zapewnienia w tym okresie innego zatrudnienia, pracownicy przysługują świadczenia określone w odrębnych przepisach. Okres pobierania tych świadczeń wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Ewelina Słotwińska-Rosłanowska
Aktualizacja na 31.07.2013 Marzanna Szulta

Uważasz, że ten tekst jest wart przeczytania? Poleć go znajomym:

Oceń:

Wysyłam Twój głos!
Ocena: 3,91 z 5. Głosów: 11
Kliknij w gwiazdki, żeby dodać swój głos.
reklama