Bardzo dużo kobiet boi się przytyć w ciąży i zaczyna ograniczać jedzenie. Nic bardziej błędnego - odpowiednia ilość tkanki tłuszczowej jest warunkiem donoszenia ciąży. U kobiet zbyt szczupłych częściej występują poronienia i przedwczesne porody. A wiec, ile powinna przytyć kobieta w ciąży? Zależy to od jej masy sprzed zapłodnienia,  a właściwie od BMI (body mass index), który obliczmy w następujący sposób:

BMI = masa ciała : (wzrost do kwadratu).
Przykład: 60 (kg) : 1,65 (m) x 1,65 (m) = 22

Przyrost masy ciała powinien być rozłożony na poszczególne trymestry.

Kobiety z niedowagą

I trymestr - 2,3 kg
II i III - 0,5 kg na tydzień

Kobiety z normalną wagą

I trymestr -1,6 kg
II i III 0,45 kg na tydzień

Kobiety z nadwagą

I trymestr -1,0 kg
II i III 0,3 kg na tydzień

Pamiętajmy że stan odżywienia kobiety przed poczęciem i w trakcie ciąży  rzutuje na przyszłe zdrowie jej potomstwa. Niska masa urodzeniowa sprzyja : urazom okołoporodowym, opóźnieniom w rozwoju psychoruchowym, wystąpieniu padaczki, nadpobudliwości i problemów z nauką. Natomiast wysoka masa urodzeniowa sprzyja m.in.: urazom okołoporodowym, zaburzeniom w gospodarce tłuszczowo - węglowodanowej, otyłości, cukrzycy, chorobami układu krążenia. W czasie ciąży nasz organizm magazynuje odpowiednie ilości białka, tłuszczu, węglowodanów. W ten sposób przygotowuje się do laktacji. (Nawet jeżeli kobieta byłaby pozbawiona pożywienia, mogłaby karmić swoje dziecko.) Dlatego nie oczekujmy, że jeżeli staniemy na wadze bezpośrednio po porodzie, wskaże ona masę sprzed ciąży. Zgromadzonych zapasów starcza na okres około 3 miesięcy - jeżeli matka w tym okresie nie odżywia się prawidłowo, obserwujemy niższe przybywanie na wadze dziecka.

Czynnikiem wzrostu dla płodu są oczywiście białka. Około 50% przyrostu masy białkowej przypada na płód, 25% na macicę i tkankę gruczołów sutkowych a około 10% na łożysko. Krew i płyn owodniowy zawierają pozostałe 15 %. Najważniejszym aminokwasem dla naszego dziecka jest lizyna - jest ona czynnikiem wzrostowym. Jej brak w jadłospisie mamy powoduje zaburzenie gospodarki azotowej (często spotykane w źle skomponowanej diecie wegetariańskiej). Duże ilości tego aminokwasu występują w produktach zwierzęcych. Należy jednak pamiętać, że takie procesy technologiczne jak pasteryzacja, sterylizacja niszczą lizynę. Zważywszy, że białko jest ciężkie w metaboliźmie, a jego nadmiary obciążają nerki i wątrobę, ważne jest jego spożycie w granicach zalecanych norm. Dorosła kobieta powinna spożywać 0,8g białka na kilogram należnej masy ciała a w ciąży dodatkowo jeszcze 30g (Przykład jesteś kobietą o masie 55 kg, to twoje całodzienne zapotrzebowanie na białko wynosi 55 x 0,8= 44g;  44g + 30g= 74g, z czego połowę powinno stanowić białko zwierzęce.). Białko, które spełnia powyższe zalecenia znajduje się w drobiu, cielęcinie, jajkach i rybach. Dobrym źródłem białka roślinnego są: kasze zwłaszcza : gryczana, pęczak, makarony, ryż brązowy nie łuskany, płatki owsiane, pszenne kukurydziane, strączkowe (w postaci np. past, żeby nie powodować wzdęć u przyszłej mamy)

W diecie kobiety ciężarnej około 65% wartości energetycznej diety powinne stanowić węglowodany pochodzące z  kasz, makaronów, płatków zbożowych, ciemnego pieczywa. (Należy jednak pamiętać, że chleb razowy jest ciężkostrawny i może powodować problemy żołądkowe u kobiet w ciąży, należy go wtedy zastąpić pieczywem typu graham lub jasnym). Uważaj, też na ziemniaki, które zawierają metioninę i mogą powodować wzdęcia.

Tłuszcze w jadłospisie przyszłej mamy powinne pochodzić z  świeżego masła, a do surówek i sałatek dodajemy : oliwę z oliwek, olej rzepakowy niskoerukowy, słonecznikowy. Zaleca się ograniczenie spożycia tłuszczów roślinnych utwardzanych (margaryny twarde) i wszelkich produktów, w skład których one wchodzą (ciastka, wyroby czekoladowe, słodycze itp.) . Racjonalne żywienie ogranicza też  do minimum proces technologiczny jakim jest  smażenie, a zaleca duszenie (na emulsjach olej + woda) lub pieczenie w piekarniku.

W diecie przyszłej mamy nie może zabraknąć warzyw i owoców jako źródła witamin i soli mineralnych. W miarę możliwości powinne to być warzywa i owoce krajowe, spożywane w postaci gotowanej lub surowe. W okresie zimowym wzbogacamy jadłospis w mrożonki i kiszonki. W jadłospisie kobiety ciężarnej nie powinno być dużo słodkich owoców jak winogrona czy banany, gdyż mają one wysoki indeks glikemiczny i mogą spowodować cukrzycę ciążową. Z tego też powodu nie należy przesadzać z suszonymi owocami. Generalnie owoce powinno się spożywać w dwóch małych posiłkach.

mgr inż Agnieszka Potocka-Bernacka