Krzywica i witamina D3

Przyczyną krzywicy jest niedobór witaminy D3. Przy karmieniu głównie sztucznym lub mieszanym zawartość witaminy D w pokarmach, zwłaszcza dla niemowląt jest za mała.

Ilość wit D3 powstająca w skórze z prowitaminy pod wpływem promieni nadfioletowych światła słonecznego jest na ogół w naszym klimacie niewystarczająca, szczególnie w dużych miastach, gdzie promienie słoneczne są pochłaniane przez dym i kurz. Pochłanianie promieni nadfiloletowych nasila się w sezonie jesienno-zimowym. W związku z tym, na krzywicę narażone są głównie niemowlęta w dużych miastach, karmione sztucznie. Krzywica występuje zwykle między 3 miesiącem a 2 rokiem życia. Ciężkie postacie krzywicy spotyka się u niemowląt szybko rosnących, otyłych, które są karmione sztucznie lub/i nie otrzymujących wit D3.

Krzywica powstaje na skutek braku działania wit D3 co powoduje zaburzenie wchłaniania wapnia z jelita, nadmierne wydzielanie fosforanów z moczem, spadek ilości wapnia w surowicy krwi. Organizm dążąc do zachowania prawidłowego poziomu wapnia w organizmie wytwarza parathormon mobilizujący wapnń z kośca, co w konsekwencji doprowadza do odwapnienia kośca czyli do powstania objawów czynnej krzywicy.

Najwcześniejszym objawem krzywicy jest pocenie się potylicy.
W wyniku rozmiękania kości czaszki występuje craniotabes tj miękkość potylicy, która ugina się przy uciskaniu palcami. Potylica ulega spłaszczeniu. Kości pokrywy czaszki stają się grube, co nadaje czaszce kwadratowy kształt i zwiększa jej obwód. Opóźnia się zarastanie ciemienia, wyrzynanie się zębów. Powiększa się wątroba i śledziona, zmniejsza się obwód klatki piersiowej. Pojawiają się deformacje kostne-tzw garb krzywiczy, "różaniec i bransolety" krzywicze, koślawe i szpotawe kolana. Wiotkość mięśni powoduje opóźnienie rozwoju motorycznego, powiększenie się obwodu brzucha, wzdęcia i zaparcia. Osobnym objawem krzywicy jest tężyczka. Objawy wczesne często, przynajmniej częściowo mijają w późniejszym wieku.

Do objawów późnych, zwykle pozostających na całe życie należy płaskostopie, wady kręgosłupa i budowy klatki piersiowej.

Objawy laboratoryjne krzywicy to spadek poziomu fosforu w surowicy krwi, wzrost poziomu fosfatazy alkalicznej, w końcu obniżony poziom wapnia. Można też (co jest metodą bardziej skomplikowaną i droższą) stwierdzić obniżony poziom 1,25(OH)D3.

Zapobieganie krzywicy polega na poddawaniu dziecka działaniu promieni nadfioletowych,  karmieniu piersią i podawaniu wit D3. Światło słoneczne w naszym klimacie ma działanie przeciwkrzywicze tylko w miesiącach letnich, u dzieci przebywających na powietrzu, poza obszarem dużych miast. Tak na prawdę wystarczy 1 min naświetlania promieniami słonecznymi odbitymi (przez liście,  pod parasolem) twarzy i rączek w tym okresie żeby wytworzyła się w organizmie odpowiednia dawka wit D3.

U dzieci w naszym klimacie dawka profilaktyczną wit D3 dla dzieci urodzonych z prawidłową wagą i karmionych piersią jest wit D3 w dawce 500-100jednostek międzynarodowych (co odpowiada 2 kroplom wit D3 lub 1 kropli preparatu Vigantol) podawanych od 3 tygodnia życia. Dawka lecznicza stosowana w wypadku rozpoznania krzywicy to 5tys jednostek stosowanych przez 6 tygodni.

Stwierdza się obecnie, prawdopodobnie ze względu na duże rozpowszechnienie karmienia piersią wyraźne zmniejszenie zapadalności na krzywicę.. Wyraźny spadek rozpoznawanej krzywicy być może spowoduje w najbliższej przyszłości wprowadanie profilaktyki przeciwkrzywiczej u dzieci karmionych piersią (i bez problemów zdrowotnych) od 5 miesiąca życia. Coraz częściej też widuje się ostatnio samoistne hiperkalcemie spowodowane nadwrażliwością na wit D3 (czasem przedawkowaniem wit D3 lub Wit A). Spotyka się też czasami rozpoznawanie krzywicy u dzieci, u których kształt czaszki nie jest wynikiem krzywicy lecz rodzinnej budowy czaszki. 

 Do objawów nadmiaru wapnia w surowicy krwi (hiperkalcemii tzn np sytuacji przedawkowania wit D) należy :brak łaknienia, nudności, wymioty, zaparcia, wzmożone pragnienie, wielomocz, nadciśnienie, zaburzenie świadomości, niewydolność nerek, zwapnienia nerek, kamica nerkowa, wrzód żołądka, zapalenie trzustki, śpiączka. Objawy te jednak występują naprawdę rzadko i tylko przy długotrwałej hiperkalcemii lub zatruciu wapniem.

Objawy niedoboru wapnia to tężyczka, kurcze mięśni, zaburzenia w EKG, niskie ciśnienie, opóźnienie rozwoju umysłowego, zaćma, zmiany barwnikowe skóry (nie mówi się o krzywicy gdyż organizm radzi sobie z niedoborem wapnia poprzez mobilizacje wapnia z kości).  Hipowitaminoza D- krzywica niedoborowa. 
 
 dr Maciej Zakrzewski 

reklama
blog comments powered by Disqus

Niezbędniki w dziale niemowlęta