Endometrioza - czym jest i dlaczego trzeba ją leczyć wielokierunkowo

Endometrioza - czym jest i dlaczego trzeba ją leczyć wielokierunkowo

Zacznę od wytłumaczenia, czym jest endometrium. Otóż endometrium jest wyściółką macicy, która zostaje w co miesięcznym cyklu złuszczana, co objawia się krwawieniem (chyba, że dojdzie do zapłodnienia - wówczas nie jest).  Błona śluzowa normalnie powinna znajdować się wyłącznie w macicy. Jednak gdy endometrium można odnaleźć poza jej obszarem, wówczas mamy do czynienia z endometriozą. To najpopularniejsza z teorii. Inne dotyczą mataplazji, czyli przemiany jednego rodzaju komórek w drugie, zaburzeń układu odpornościowego, genetyki. Ale to pozostawię dla dociekliwych.

Szacuje się, że około 5-15 % kobiet w wieku reprodukcyjnym cierpi na endometriozę. Endometrium, które normalnie występuje tylko w macicy, przenosi się w inne części układu rozrodczego - jajniki, jajowody, pęcherz, rectum, szyjkę macicy, jamę otrzewnową, więzadła macicy, możne też przyrosnąć do jelit. To z kolei powoduje stan zapalny, a rozrastająca się tkanka formuje się w wypełnione krwią cysty, które przekształcają się w zrosty (rodzaj blizny).

Taka sytuacja nie zostaje bez wpływu na warunki anatomiczne organów miednicy - powoli dochodzi do zmniejszenia ruchomości poszczególnych narządów względem siebie,  co może skutkować zjawiskiem tzw. „zamrożonej miednicy” /ang. frozen pelvis/.  Konsekwencja takiej sytuacji jest ból i niepłodność. Endometrioza jest najczęstszym, ginekologicznym powodem przewlekłego bólu u kobiet.

Ból i bezpłodność

Ból i bezpłodność. Tak w dwóch słowach można opisać tą chorobę. I nie jest to ból, na który pomoże paracetamol. Ból, który doświadczają kobiety cierpiące na tę chorobę jest nie do zniesienia. Dobra wiadomość jest taka, że ból nie jest odczuwalny przez 50 % kobiet.

Ból zazwyczaj zaczyna się na dzień lub dwa przed menstruacją, może być jedno lub obustronny i trwa zazwyczaj do zakończenia krwawienia. Jednak niektóre kobiety mogą doświadczać stałego, wyczerpującego bólu, który ingeruje w ich codzienne życie. Ciekawostką jest, że siła bólu nie ma przełożenia na wielkość zmian, a tym samym choroba może przejść bezobjawowo.

Bezpłodność - na szczęście nie każda kobieta ze zdiagnozowana endometriozą będzie cierpieć na bezpłodność. W zależności od badań problem ma 30 - 50% kobiet. W przebiegu choroby dochodzi do zmian warunków anatomicznych w obrębie narządów miednicy mniejszej poprzez mechaniczne zakłócenia w postaci zrostów (adhezji). To z kolei wpływa negatywnie na transport komórek, dającym początek komórkom jajowym, przemieszczaniu się spermy, kurczliwości mięśniówki macicy, jak również pogarsza samo zapłodnienie i transport zapłodnionych komórek jajowych.

Tak się dzieje z jednej strony. Z drugiej zaś wiadomo, że ogniska endometriozy wydzielają różnego rodzaju substancje, które nie sprzyjają okolicznościom zapłodnienia i zagnieżdżenia się jaja.

reklama

Leczenie endometriozy

Leczenie zależy od wielkości ognisk i adhezji. Może być farmakologiczne lub laparaskopowe. Ale o tym wiadomo. Ja bym chciała przedstawić, co ma w tej kwestii do zaproponowania fizjoterapia. O tym wiadomo znacznie mniej.

Podejście wielokierunkowe
Zabieg chirurgiczny
Opieka pooperacyjna
Fizjoterapia indywidualna i grupowa
Edukacja, techniki p.bólowe

Diagnoza endometriozy

Wg. ostatnich badań optymalne leczenie chronicznego bólu i endometriozy powinno mieć charakter interdyscyplinarny i łączyć ze sobą: diagnostykę, edukację pacjentki, zabieg chirurgiczny, odpowiednią opiekę pooperacyjną, fizjoterapię indywidualną oraz grupową.

Tak byłoby w idealnych warunkach, niestety w warunkach polskich zazwyczaj sprowadza się to do diagnostyki i zabiegu chirurgicznego. Niestety nie wystarcza już miejsca na fizjoterapię. A fizjoterapia właśnie ma tu duże pole do popisu.

Jedną z wielu czynności jest określenie, czy to nie układu mięśniowo- szkieletowego jest powodem przewlekłego bólu. Pod lupę zatem idzie: kręgosłup, staw biodrowy, obręcz miednicza (stawy krzyżowo- biodrowe i spojenie łonowe) oraz mięśnie dna miednicy. Terapia dotyczy tkanek miękkich, neuromobilizacji, reedukacji posturalnej, odpowiednich ćwiczeń, edukacji nawyków toaletowych dotyczących opróżniania pęcherza i jelita grubego, biofeedback.

Endometrioza często  łączy się z dysfunkcją mięśni dna miednicy. Dno miednicy zbudowane jest z mięśni, tkanki łącznej i więzadeł, które jak hamak podpierają organy miednicy mniejszej i jamy brzusznej.

Dysfunkcje dna miednicy w przypadku endometriozy  odnoszą zazwyczaj do skrócenia lub spazmu mięśniowego, który generowany jest raz - bólem, dwa - zmienionymi warunkami anatomicznymi. Nadaktywność mięśni powoduje zmniejszenie zdolności mięśnia do skurczu i i rozluźnienia. Takie mięśnie stają się mniej wydolne co z uwagi na ich funkcje wpływa na sprawność układu moczowego, wydalniczego oraz funkcje seksualne. Bardzo wiele osób nie zdaje sobie sprawy z posiadania mięśni dna miednicy a co za tym idzie nie wie o możliwościach pomocy i leczenia.

Symptomy nadmiernego napięcia dna miednicy:

Zaburzenia seksualne
Dysfunkcje Dna
Miednicy        
Zaburzenia pęcherza

1.Ból
Miednica
Dolny odcinek kręgosłupa, biodro, pośladek, kość krzyżowa
Pochwa, odbyt

2. Objawy ze strony układu moczowego
Parcia naglące, częstomocz
Słaby strumień moczu, zaleganie moczu
Oznaki zapalenia układu moczowego
Ból podczas oddawania moczu

3. Objawy ze strony układu wydalniczego:
- zaparcia, wzdęcia
Niecałkowite wypróżnienia
Ból podczas oddawania stolca

4. Dysfunkcje seksualne:
Ból podczas lub po stosunku
Ból może się nasilać podczas orgazmu

5. Niska tolerancja podczas badania ginekologicznego z wziernikiem lub podczas zakładania tamponu

Istotną informacją jest, że ból i napięcie w obrębie dna miednicy może mieć różne podłoże i nie zawsze jest jednoznaczne z endometriozą. Inne choroby wywołujące podobne objawy:

  • Śródmiąższowe zapalenie pęcherza
  • chroniczne/ nawracające infekcje pochwy
  • Przebyta trauma w obrębie miednicy
  • Vulvodynia
  • Neuralgia nerwu sromowego
  • stres/ lęk
  • Nawracające infekcję dróg moczowych
  • Nieprawidłowe ćwiczenia mięśni dna miednicy i core

U kobiet cierpiących z powodu bólu przy endometriozie, które przeszły zabieg laparoskowpowy,  należy zwrócić uwagę na zależność między mięśniami brzucha a mięśniami dna miednicy. Badania pokazują, że istnienie bolesnych punktów spustowych, obecność blizn, opuchlizny, stanów zapalnych, uszkodzenia tkanek w okolicy mięśni brzucha i dna miednicy zaburza prawidłową aktywację tychże mięśni podczas takich czynności jak kichanie, śmiech lub kaszel, aktywność fizyczna.

Zabiegi laparaskopowe, które mają na celu usunięcie skupisk niechcianej tkanki mogą powodować bolesne blizny i opuchliznę w obrębie brzucha. Nieruszona, niezmobilizowana blizna z kolei może powodować zrosty, które mogą dawać objawy do wszystkich narządów miednicy mniejszej oraz wpływają negatywnie na współaktywację MDM i mięśni brzucha.  Mobilizacja blizn po zabiegach w jamie brzusznej poprawia ruchomość struktur miednicy mniejszej, które wzajemnie na siebie wpływają.

Najskuteczniejszym podejściem leczenia endometriozy jest podejście wielokierunkowe.

Leczenie zachowawcze endometriozy rozpoczyna się od zidentyfikowania nieprawidłowości w mięśniach dna miednicy albo/i mięśniach brzucha. Mięśnie dna miednicy otaczają cewkę moczową, odbytnicę, macicę i są po za bezpośrednim dostępem. Dlatego niezbędne jest badanie per vaginum (przez pochwę). Zasadniczo badanie i terapia skoncentrowane są na brzuchu i miednicy  - od zewnątrz i od wewnątrz. Należy także zwrócić uwagę na postawę, napięcie mięśniowe, obecność bolesnych punktów, elastyczność/ruchomości tkanki łącznej.

Ponadto w terapii endometriozy ważne jest uelastycznienie tkanek w celu poprawy ich ruchomości i odżywienia poprzez terapię powięziową, wisceralną oraz użycie ciepła.

reklama

Edukacja pacjenta dotycząca bólu

Jednym z celów terapii w ujęciu wielokierunkowym jest edukacja pacjenta w zakresie technik radzenia sobie z bólem. Chodzi o to by pacjentka nauczyła się świadomie relaksować a tym samym zmniejszać napięcie mięśniowe dzięki czemu może wpłynąć na przerwanie cyklu bólu. Służą temu odpowiednie techniki relaksacyjne oraz mindfulness (który, między innymi, dedykowany jest pacjentom z chronicznym bólem i ma bardzo dobre rezultaty). Niezwykle ważne jest także wytłumaczenie pacjentowi istoty bólu. Relaksacja wraz z odpowiednim podejściem fizjoterapeutycznym ma za zadanie znormalizowanie napięcia spoczynkowego.

Co jeszcze?

Dodatkowo, pozytywny wpływ mają ćwiczenia cardio oraz stretcheing, Kiedy mięśnie powrócą do prawidłowego napięcia mięśniowego należy dodać ćwiczenia stabilizujące.

1. Development of a centre for interdisciplinary care of patients with pelvic pain and endometriosis
VOL. 55 NO. 5, JUNE 2013 BC MEDICAL JOURNAL
2. Physical Therapy and the Treatment of Endometriosis, By Niva Herzig MSPT and Amy Stein MPT, Vol.14, No.2,
3. Endometriosis and Chronic Pelvic Pain Unraveling the Mystery Behind this Complex Condition
Terri Bloski, RN, BscN, Graduate Student and Roger Pierson, MS, PhD, FEAS, FCAHS, Professor and Director in Obstetrics, Gynecology and Reproductive Sciences
4. Endometriosis and Infertility: A review of the pathogenesis and treatment of endometriosis-associated infertility Matthew Latham Macer, M.D. and Hugh S. Taylor, M.D.
5. The role of physiotherapy in the management of endometriosis, Aoibhin McGreal, Chartered Phisiotherapist, Endometriosis Association of Ireland

 

Ocena: Jeszcze nie ma ocen...

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją:

Zobacz także

Diagnostyka niepłodności

Diagnostyka niepłodności

Niepłodność dotyka nawet co czwartą parę – jej przyczyny są różne, niekiedy trudne do ustalenia....   Więcej

Dni płodne

Dni płodne

Nieważne jak często uprawia się seks, ważne żeby robić to w odpowiednim momencie – to rada, jaką może...   Więcej

Badania przed ciążą

Badania przed ciążą

Planujesz ciążę? Dobrze się do niej przygotuj. Zobacz, jakie badania powinnaś zrobić i jakich lekarzy...   Więcej

Czy infekcje pochwy wpływają na płodność?

Czy infekcje pochwy wpływają na płodność?

Każda kobieta, która miewa infekcje pochwy, a planuje ciążę zastanawia się, czy zakażenia intymne mogą...   Więcej

Wystartowała kampania „Ciąża-Świadome Macierzyństwo”

Wystartowała kampania „Ciąża-Świadome Macierzyństwo”

artykuł sponsorowany (*)

19 lipca wystartowała kolejna edycja kampanii edukacyjnej Wydawnictwa Warsaw Press „Ciąża-Świadome...   Więcej

Wczesna menopauza - objawy i leczenie

Wczesna menopauza - objawy i leczenie

Menopauza, nazywana także klimakterium lub przekwitaniem, pojawia się zazwyczaj w okolicach 50. urodzin i...   Więcej

reklama

Niezbędniki w dziale ciąża