Jesteś Mamą Rh(-) ? Nie bój się konfliktu serologicznego.

Jesteś Mamą Rh(-) ? Nie bój się konfliktu serologicznego.

7 grudnia ruszyła kampania edukacyjna „Przyjaźni Mamom Rh(-).” Pierwsze działania skierowane są do kobiet w woj. pomorskim. W ramach trwania kampanii wszystkie Mamy Rh(-) które prowadzą ciąże prywatnie, mogą liczyć na wsparcie i bezpłatne podanie immunoglobuliny anty-RhD, w przypadku braku przeciwciał, potwierdzonym w badaniu.

Panie Doktorze, proszę przypomnieć, kiedy możemy mówić o konflikcie serologicznym, jak go zdiagnozować i czym grozi?

Lek. med. Piotr Augustyniak: Na wstępie warto rozróżnić dwa pojęcia, czym jest konflikt serologiczny a czym zestawienie konfliktowe.

Z zestawieniem konfliktowym mamy do czynienia wtedy, kiedy matka nie ma czynnika Rhesus, czyli ma grupę ujemną Rh(-), a ojciec ten czynnik posiada i ma grupę dodatnią Rh(+). Aby wystąpiło ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego płód musi odziedziczyć grupę krwi Rh(+). Konflikty niezgodności w zakresie grup krwi A-B-0 występują bardzo rzadko.

Z konfliktem serologicznym mamy do czynienia natomiast wtedy, gdy krwinki płodu dostaną się do krwiobiegu matki i wywołają immunizację - czyli matka wytworzy przeciwciała przeciwko krwinkom płodu. Do wytworzenia przeciwciał przez matkę wystarczy przedostanie się większej kropli krwi dziecka o objętości 0,2 ml, porównywalnej wielkością do łzy.

Mówimy wtedy o przecieku płodowo matczynym. Do takiej sytuacji może dojść  w przypadku poronienia, urazu brzucha, inwazyjnych badań wewnątrzmacicznych np. amniopunkcji, czy też podczas porodu. Jeśli jednak już dojdzie do immunizacji, organizm matki wytwarza pamięć immunologiczną, która może stanowić zagrożenie dla kolejnych ciąż.

Konflikt serologiczny może spowodować groźne konsekwencje. Jedną z nich jest postępująca hemoliza - czyli niedokrwienie płodu, będąca następstwem rozpadu krwinek czerwonych dziecka, zaatakowanych przez przeciwciała matki. Niedotlenienie płodu może z kolei wywołać obrzęk i uszkodzenie płodu, które może zostać zdiagnozowane poprzez badanie USG z możliwością użycia Dopplera, badając tętnice środkową mózgu.

W przypadku diagnostyki konfliktu serologicznego najważniejsze jest wykonanie jej w odpowiednim czasie. Podstawowym badaniem jest oczywiście oznaczenie grupy krwi ciężarnej i jej partnera, wykonywane zazwyczaj do 10. tygodnia ciąży.  Jeśli okaże się, że masz krew Rh(-), a Twój Partner Rh(+), koniecznie należy wykonać raz na trymestr- test na obecność przeciwciał anty-Rh (odczyn Coombsa).

Kluczowe jest oznaczenie poziomu przeciwciał anty-Rh w 21.-26. tygodniu, ponieważ to badanie decyduje o kwalifikacji ciężarnej do profilaktyki śródciążowej, która może być zrealizowana tylko między 28. a 30. tygodniem ciąży.

Co powinna zrobić kobieta w ciąży, aby przeciwdziałać konsekwencjom konfliktu serologicznego?

Lek. med. Piotr Augustyniak: Każda kobieta powinna wiedzieć jaką ma grupę krwi, zarówno ona sama, jak i jej partner. Taką wiedzą trzeba podzielić się z lekarzem. Jeśli wiemy, że mamy niezgodność grupową, wówczas powinniśmy częściej się badać i kontrolować przeciwciała anty–Rh w każdym trymestrze. Kolejnym krokiem jest profilaktyka śródciążowa konfliktu serologicznego.

Warto ją przeprowadzić, zgłaszając się do profesjonalnych placówek, które zapewniają odpowiednią diagnostykę i profilaktykę we właściwym momencie trwania ciąży – czyli: badanie na obecność przeciwciał anty–Rh miedzy 21. a 26. tygodniem ciąży i zastrzyk immunoglobuliny anty-RhD między 28. a 30. tygodniem ciąży w dawce 300µg.

Pamiętajmy jednak, że zastosowanie tej dawki wcale nie zwalnia nas od podania kolejnej tuż po porodzie.

Od 1 stycznia 2018 r. profilaktyka śródciążowa jest w pełni refundowana czyli darmowa. Przyszłe Mamy Rh(-) powinny być spokojne, niestety tak nie jest i nadal część ma trudności w otrzymaniu bezpłatnej profilaktyki, dlaczego?

Lek. med. Piotr Augustyniak: Rzeczywiście, spotykam się z takimi sygnałami, problem najczęściej dotyczy kobiet prowadzących swoją ciąże, z różnych powodów, w gabinetach prywatnych. W dobie pandemii wiele przyszłych mam obawia się wizyt w przychodniach przyszpitalnych, często z uzasadnionych przyczyn związanych z wysokim ryzykiem ciężkiego przebiegu zakażenia w przypadku zarażenia wirusem SARS-CoV-2 w przebiegu chorób towarzyszących. To właśnie ta grupa kobiet spotyka trudności w uzyskaniu darmowej profilaktyki.

Pamiętajmy, że refundacja jest ogromną szansą na to, aby znacznie ograniczyć problem występowania konfliktu serologicznego i jego konsekwencji i naszym zadaniem jest popularyzacja tego tematu.
 
Liczę, że sytuacja ta jest tylko przejściowa, a powszechne stosowanie profilaktyki pozwoli na to, aby znacznie ograniczyć problem konfliktu serologicznego i jego konsekwencji.

W grudniu w woj. pomorskim ruszyła pilotażowa część kampanii „Przyjaźni
Mamom Rh().” Sieć przychodni Starmed została Partnerem kampanii. Na czym polega ta inicjatywa oraz w jaki sposób się Państwo do niej włączyli?

Lek. med. Piotr Augustyniak: Kampania społeczna Przyjaźni Mamom Rh(-) to projekt mający na celu budowanie świadomości na temat ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego i jego profilaktyki. W działaniach skupiamy się przede wszystkim na wyrównaniu szans w dostępie do profilaktyki śródciążowej dla wszystkich kobiet w ciąży w Polsce.

Sieć Przychodni Starmed włączyła się do akcji, aby aktywnie wesprzeć edukację i kobiety w ciąży w województwie pomorskim.

W ramach realizowanych świadczeń w przychodniach Starmed przyjmujemy pacjentki w ciąży z potwierdzoną niezgodnością antygenową i brakiem przeciwciał, poświadczonym w badaniu, zapewniając konsultacje z lekarzem i darmową profilaktykę konfliktu serologicznego.

Kiedy pacjentki powinny się zgłosić do Przychodni Starmed, chcąc skorzystać z tej inicjatywy?

Lek. med. Piotr Augustyniak: Gdy tylko potwierdzona zostanie niezgodność grupowa krwi przyszłej mamy oraz jej partnera.  Ze względu na trwającą epidemię COVID 19 pacjentki zapisywane są telefonicznie z odpowiednim wyprzedzeniem.  

Czy podanie immunoglobuliny anty-RhD jest bezpieczne w ujęciu trwającej epidemii Covid-19?

Lek. med. Piotr Augustyniak: W obecnych czasach każda procedura medyczna jest w pewnym sensie obciążona ryzykiem, ze względu na obecność w placówce medycznej. Istotne jest jednak, aby w placówkach były przestrzegane wszelkie zasady higieny i bezpieczeństwa oraz zachowanie szczególnych środków ostrożności.

Oprócz stałej dezynfekcji pomieszczeń, maseczek i rękawiczek dla pacjentów i personelu, płynów do dezynfekcji rąk, które powinny być aktualnie standardem, takim środkiem ostrożności jest także minimalizowanie ilości osób przebywających w przychodni. Obowiązuje konieczność wcześniejszego kontaktu telefonicznego, celem umówienia się na wizytę.

Kampania Przyjaźni Mamom Rh(-) powstała z potrzeby budowania świadomości społecznej w temacie konfliktu serologicznego, jego diagnostyki, następstw, a także realizacji profilaktyki śródciążowej w Polsce. Jest odpowiedzią na pytania i wątpliwości wielu przyszłych Mam, z potwierdzoną niezgodnością grupową, które prowadząc ciąże chcą czuć się bezpieczne, spokojne i równe. Celem nadrzędnym przewidzianych działań jest stworzenie sieci „Placówek Przyjaznym Mamom Rh(-).”
Działania w woj. pomorskim to początek aktywności przewidzianych na rok 2020/2021, adresowanych do Kobiet w ciąży w całej Polsce.

Ocena: Jeszcze nie ma ocen...

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją:

Kalendarz ciąży