reklama
Cholestaza ciążowa

Cholestaza ciążowa

Cholestaza, inaczej zastój żółci,  to rzadka choroba wątroby, która dotyka kobiety w ostatnich miesiącach ciąży. Choć nie zagraża życiu matki, a i rzadko stanowi poważne zagrożenie dla płodu, jest uciążliwa i wymaga hospitalizacji. Czy wiesz, czym jest cholestaza, jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Co to jest cholestaza?

Cholestaza ciążowa, inaczej wewnątrzwątrobowa cholestaza ciężarnych lub WCC, to choroba wątroby, która występuje wyłącznie u kobiet w ciąży. Pojawia się najczęściej w 3. trymestrze i ustępuje po porodzie. Dobra wiadomość jest taka, ze nie powoduje uszkodzenia wątroby, a gdy minie, nie pozostawia po sobie śladu. Dzieci matek, które miały cholestazę ciążową, najczęściej rozwijają się prawidłowo (z wyjątkiem dolegliwości związanych z wcześniactwem).

Cholestaza jest bardziej powszechna w niektórych częściach świata. O ile w Polsce choruje mniej więcej 4 % ciężarnych, o tyle w krajach Ameryki Południowej, zwłaszcza Chile i Boliwii, dotyka nawet co 4. kobietę w ciąży.

Jakie są przyczyny cholestazy?

Przyczyn cholestazy są różne, najczęściej hormonalne i genetyczne. Należy się ich doszukiwać w działaniu hormonów płciowych, ściślej mówiąc estrogenów i progesteronu. Ich największe stężenie przypada na 3. trymestr ciąży. To wtedy wątroba przestaje sobie radzić z taką dużą ich dawką. Nie bez znaczenia jest, że hormony spowalniają tempo przepływu żółci przez kanaliki żółciowe lub zatrzymują przepływ żółci. W konsekwencji dochodzi do wewnątrzwątrobowego zastoju żółci i daje o sobie znać cholestaza.

Cholestazą zagrożone są zwłaszcza kobiety w ciąży mnogiej, istnieje także duże ryzyko jej nawrotu w kolejnych ciążach, a także rodzinna skłonność do jej występowania. Nie bez znaczenia jest dieta (ciężkostrawna, obciązająca), ale i niedobory żywieniowe np. selenu, ale również fakt, że dziecko w 3.trymestrze jest duże, może uciskać wątrobę, co nie wpływa korzystnie na jej funkcjonowanie.

Jakie są objawy cholestazy?

Objawy cholestazy, będącej najczęściej efektem nadwrażliwości na wysokie stężenie hormonów płciowych, są zależne od ich stężenia, zmieniającego się w trakcie ciąży, dlatego zwykle pojawiają się po 24. tygodniu ciąży, najczęściej w 30., ale zdarza się, że na wcześniejszych etapach ciąży.
Nie są one groźne, ale dotkliwe. Najbardziej typowy jest cholestazy jest uciążliwy świąd skóry, nasilający się wieczorem i nocą. Nabiera mocy wraz z rozwojem ciąży, największy dyskomfort wywołując bezpośrednio przed porodem. Swędzenia najpierw pojawia się na dłoniach i stopach, może jednak objąć także twarz, szyję, tułów. Uczucie to jest tak silne, ze wpływa na koncentrację i samopoczucie, bywa przyczyną bezsenności. Często, w efekcie drapania, powstawają zmiany na skórze (tzw. przeczosy).

Inne objawy cholestazy to mdłości, wymioty, utrata apetytu, powiększona wątroba, a także łagodna żółtaczka (ciemnożółte zabarwienie moczu, blade stolce, zażółcenie skóry).

Objawy cholestazy ustępują w pierwszych dniach po porodzie, a parametry biochemicze krwi, świadczące o stanie wątroby, wracają do normy.

Jak zdiagnozować cholestazę?

Najbardziej typowe dla cholestazy objawy, to jest świąd bez wysypki skórnej czy zażółcenie skóry, sugerujące żółtaczkę, mogą się pojawić na każdym etapie ciąży, ale i z rożnych powodów. Dlatego na temat jego przyczyny więcej powiedzą badania – potwierdzą cholestazę i wykluczą inne choroby.

Aby mieć pewność, należy skontaktować się z lekarzem rodzinnym bądź prowadzącym ciążę, który zleci stosowne badania biochemiczne.

Jakie badania trzeba wykonać, by potwierdzić cholestazę?

Aby stwierdzić, czy przyczyną dolegliwości jest cholestaza, należy wykonać badania biochemiczne krwi, tzw. próby wątrobowe. Obejmują one: AspAT i AlAT (enzymy biorące udział w przemianach metabolicznych białek), a także stężenie bilirubiny oraz fosfatazy alkalicznej.

Przekroczenie norm jest sygnałem, że doszło do uszkodzenia wątroby. Jakie są normy ?

ASPAT: 7–34 U/L
ALAT: 5–40 U/L
ALP: 30–120 U/L
Bilirubina całkowita: 0,2–1,1 mg/dl

Jak przebiega leczenie cholestazy

Cholestazę należy leczyć, aby zmniejszyć ryzyko komplikacji porodowych; jest ono zazwyczaj objawowe. Ciężarne są hospitalizowane, a leczenie polega na przyjmowaniu leków sterydowych oraz kroplówek (glukoza, witamina C i  K - zaburzenia pracy wątroby negatywnie wpływają na krzepliwość krwi).

Ponadto zaleca się wypoczynek i lekkostrawną dietę „wątrobową”. Ważna jest opieka lekarska, głównie ze względu na dziecko, które jest monitorowane - wykonuje się KTG, USG, badania laboratoryjne, a mamie zaleca się liczenie ruchów dziecka.

Zagrożenia wynikające z cholestazy

Cholestazy nie wolno bagatelizować, bo może wywołać przedwczesny poród i krwotok porodowy, a także zagrażać życiu dziecka (grozi wewnątrzmacicznym obumarciem płodu). Jeśli u ciężarnej stwierdzono cholestazę, często monitoruje się płód, zleca się takża takie badania jak: NST, KTG, test Manninga i amnioskopia (z uwagi na to, że wzrasta ryzyko szybkiego dojrzewania łożyska).

Cholestaza a poród

Wcześnie rozpoznana i leczona cholestaza nie wpływa na ciążę, która kończy się najczęściej porodem naturalnym. Zdarza się jednak, że jeśli ma ona wyjątkowo ciężki przebieg, dochodzi do znacznego pogorszenia stanu zdrowia mamy i jej dziecka, ingerują lekarze. Przyspieszają rozwój ważnych organów dziecka. Bywa, że dochodzi do indukcji porodu bądź cesarskiego cięcia.

Jak możesz sobie pomóc?

Mamy, które przeszły cholestazę, mówią, że w przetrwaniu świądu pomagały im takie zabiegi jak: chłodne prysznice, obniżenie temperatury w pomieszczeniu, zakładanie przewiewnych ubrań, w nocy okrywanie się cienką kołdrą bądź prześcieradłem, a także moczenie nóg lub rąk w lodowatej wodzie.

reklama