Biegunka u dziecka

Biegunka u dziecka - przyczyny i leczenie

Biegunka jest zwykle wywoływana przez wirusy, bakterie lub pasożyty, które zaatakowały przewód pokarmowy. O jej wystąpieniu mówimy wtedy, gdy maluch oddaje więcej niż trzy duże, wodniste stolce w ciągu 12 godzin (nie dotyczy to noworodków i niemowląt karmionych piersią - u takich dzieci objawem jest wyraźne zwiększenie się ilości stolców i pogorszona ich konsystencja). Również zawartość śladów krwi lub ropy jest sygnałem do niepokoju. Wraz z luźnymi stolcami mogą pojawić się wymioty, ból brzucha , ból głowy i gorączka.

Biegunki są bardzo groźne dla dzieci, szczególnie dla niemowląt, ponieważ powodują szybkie odwodnienie organizmu, co prowadzi do utraty soli mineralnych, zagęszczenia krwi, z kolei mogącej spowodować niedokrwienie mózgu, nerek czy wątroby.

    Przyczyny biegunki

    Biegunki najczęściej wywołują:

    • wirusy – głównie z grupy rota, ale także adenowirusy, wirus Norwalk, astrowirusy. Może wtedy wystąpić również gorączka, katar lub kaszel.
    • bakterie – shigella, gronkowce, pałeczki Salmonella, Klebsiella pneumoniae, Yersinia enterocolitica lub E. coli. Mogą pojawić się: gorączka, dreszcze, bóle głowy. Jedynym skutecznym leczeniem jest kuracja antybiotykowa i nawadnianie organizmu.
    • pasożyty – najczęściej lamblie, glista ludzka, owsiki,
    • błędy dietetyczne – podanie dziecku ciężkostrawnych potraw, przejedzenie,
    • zatrucia pokarmowe – nieświeże, przeterminowane pożywienie,
    • zatrucia grzybami,
    • zaburzenia w składzie flory jelitowej (po stosowaniu antybiotyku, który niszczy florę bakteryjną),
    • infekcje – angina, zapalenie ucha czy zakażenie układu moczowego,
    • alergie i nietolerancja pokarmowa – laktozy, mleka czy glutenu,
    • celiaklia (nietolerancja glutenu) czy mukowiscydoza (rzadka choroba dziedziczna),
    • bolesne ząbkowanie,
    • stres

    Ustalenie przyczyn powstania biegunki jest bardzo ważne ze względu na metodę leczenia. U dzieci najczęściej występują biegunki bakteryjne i wirusowe.

    Biegunka a wiek dziecka

    Niektóre przyczyny pojawiania się biegunek, takie jak infekcja, zaburzenia w składzie flory bakteryjnej czy zakażenie pasożytami, występują powszechnie i nie zależą od wieku. Inne zaś w pewnych grupach wiekowych występują częściej.

    Niemowlęta i małe dzieci

    I tak niemowlęta i małe dzieci narażone są głównie na biegunkę rotawirusową (inaczej grypę żołądkowa, która przenosi się drogą kropelkową), biegunkę wywołaną alergią czy nietolerancją pokarmową (choćby mleko krowie) czy biegunkę towarzyszącą ząbkowaniu.

    Dzieci w wieku przedszkolnym

    Dzieci w wieku przedszkolnym często zapadają na biegunkę pędraków (powoduje ją nadmiar soków owocowych lub cukrów prostych, przy niedoborze tłuszczów w diecie), wywołać ją może także nadmiar spożywanej laktozy (po 3.r.ż. zmniejsza się aktywność laktazy, enzymu wspierającego jej trawienie).

    U dzieci starszych

    U dzieci starszych z kolei biegunkę najczęściej wywołuje zatrucie pokarmowe (skutek spożycia pokarmów przeterminowane bądź skażonych bakterią: lody czy ciastka z kremem), stres (np. zespół jelita drażliwego), czy – po prostu - brak higieny (np. biegunka podróżnych, która pojawia się często podczas wakacji w egzotycznych krajach).

      reklama

      Rodzaje biegunki - jak rozpoznać?

      Wirusowe zapalenie jelit

      zwane “grypa żołądkową” jest jedną z najczęstszych przyczyn biegunek u maluszków. Może trwać od  5 -14 dni. Biegunce mogą towarzyszyć wymioty i kurczowe bóle brzucha. Przebieg potrafi być gwałtowny, więc  należy zapobiegać utracie płynów, pamiętając, że w trakcie choroby dziecko traci nie tylko wodę, ale elektrolity, które trzeba uzupełnić. Spytaj lekarza, po jakie preparaty sięgnąć i jak je dawkować. 



      Warto wiedzieć: Infekcje wirusowe powodujące biegunkę są bardzo zaraźliwe. W większości przypadków chory zakaża, aż do ustąpienia objawów, ale zdarza się, że nawet przez kolejne 2 tygodnie.

      Biegunka poantybiotykowa

      Stosowanie antybiotyków zabija nie tylko chorobotwórcze bakterie, ale również florę jelitową. To umożliwia nadmierny rozwój bakterii opornych na stosowany antybiotyk i w rezultacie powoduje biegunkę. Badania pokazują, że jogurty z żywymi kulturami bakterii lub zażywanie probiotyków może złagodzić objawy.

      Warto wiedzieć: Jeśli to antybiotyk jest przyczyną biegunki skontaktuj się z lekarzem. Być może doktor zaleci zmniejszenie dawki lub zmieni antybiotyk .
       

      Zatrucie pokarmowe

      może także powodować biegunkę u dzieci. Objawy zwykle ujawniają się szybko, mogą im towarzyszyć silne wymioty, a choroba zwykle ustępuje w ciągu doby. Ważny jest kontakt z lekarzem i ustalenie przyczyny zatrucia oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia. Oczywiście koniecznie pamiętaj o pojeniu chorego dziecka

      
Biegunki pasożytnicze

      są wywoływane, tak, jak nazwa wskazuje przez pasożyty.  Biegunka może być połączona z osłabieniem, uczuciem “rozbicia” i bólami brzucha. Lekarz może zlecić badanie kału i zapisać lekarstwa, np: metronidazol.

      Ważne: Nigdy, bez konsultacji z lekarzem nie podawaj leków przeciwbiegunkowych dzieciom. To może być groźne nie tylko dla ich zdrowia, ale również życia!!!

        Powikłania biegunki

        pojawiają się w zależności o nasilenia objawów, wieku dziecka, przyczyny wywołującej. Im dziecko jest młodsze tym powikłania biegunki mogą być cięższe. W wypadku ostrych biegunek infekcyjnych jeżeli stwierdzimy, że:

        • dziecko staje się apatyczne,
        • nie chce się bawić,
        • jest senne,
        • oddaje mniej moczu niż zazwyczaj

        To może oznaczać, że pojawiło się najczęstsze powikłanie jakim jest odwodnienie. Odwodnienie nieleczone może doprowadzić do bardzo ciężkich powikłań włącznie ze śmiercią dziecka (na świecie główną przyczyną śmiertelności u dzieci jest właśnie biegunka). W przypadku biegunek przedłużających się i przewlekłych jak np w przypadku nietolerancji czynników pokarmowych, chorób alergicznych, stosowania diety niedoborowych, chorób wrodzonych- efektem może być wyniszczenie dziecka, zaburzenia rozwojowe (psychiczne i fizyczne), zaburzenia rozwoju socjalnego.

          reklama

          Odwodnienie (i kiedy do lekarza?)

          Odwodnienie to jedno z najgroźniejszych powikłań biegunki. Łagodne biegunki zazwyczaj nie powodują utraty płynów, natomiast przy ciężkim przebiegu może nastąpić odwodnienie, a w jego konsekwencji pojawić się drgawki, uszkodzenie mózgu , a nawet śmierć dziecka . Natychmiast zadzwoń do lekarza lub wezwij pogotowie, jeśli dziecko ma :

          • Spierzchnięte usta
          • Ciemnożółty kolor moczu, lub bezmocz

          • Zapadnięte ciemiączko u niemowlęcia

          • Suchą skórę
          • Senność lub drażliwość

          • Zawroty głowy

          • Brak łez, gdy dziecko płacze
          • Biegunka zawiera krew


          Leczenie biegunki

          U noworodków i niemowląt czynnikiem chroniącym dziecko przed pojawieniem się biegunki jest karmienie piersią. Jeżeli u takiego dziecka pojawi się ostra biegunka infekcyjna to na ogół nie powinno się przerywać karmienia piersią.

          U niemowląt i bardzo małych dzieci nie karmionych piersią często stosuje się w takim wypadku lecznicze mieszanki mleczne, mleko zmieszane z papką marchwiową, kleiki ryżowe, tarte jabłko. Na ogół zmniejsza się ilość jedzenia a zwiększa ilość picia (stosowane płyny do nawodnienia doustnego to glukoza, herbatka, roztwory elektrolitów). Ilość płynów ma przywrócić dziecku jego naturalną aktywność i zwiększyć ilość oddawanego moczu do normy. Jeżeli nie udaje się nam takie postępowanie to dziecko należy pokazać lekarzowi.

          Leki przeciwbakteryjne (np antybiotyki może zlecić tylko lekarz, ponieważ w wypadku ostrych biegunek bardzo często ich stosowanie może pogorszyć obraz choroby, spowodować przejście choroby w stan przewlekły lub stosowanie ich jest po prostu niepotrzebne). Samoleczenie biegunki może wg podanych tu zasad mieć miejsce tylko w przypadku dzieci starszych niż rok, u których biegunka przebiega lekko. U niemowląt, dzieci starszych, u których biegunce towarzyszą wymioty lub/i temperatura czy też objawy odwodnienia należy skontaktować się z lekarzem. Wskazaniem do kontaktu z lekarzem jest również biegunka przewlekająca się (trwająca dłużej niż 10 dni).

          Jeżeli przyczyną biegunki nie jest czynnik infekcyjny to choroba zawsze powinna być diagnozowana i leczona przez specjalistę.

            reklama

            Jak opiekować się dzieckiem, które ma biegunkę?

            Najczęstszą przyczyną biegunki u dzieci jest zakażenie wirusowe lub bakteryjne. Organizm na atak drobnoustrojów reaguje obronnie. Dlatego nie należy powstrzymywać biegunki, by nie hamować procesu wydalania trucizn. Co możesz robić?

            Pamiętaj o prawidłowym nawadnianiu

            Dziecko powinno dużo pić, żeby nie doszło u niego do odwodnienia. Podawaj:

            • wodę niegazowaną,
            • słabą herbatę,
            • napar z rumianku, kopru lub czarnej jagody.

            Unikaj soków owocowych, które mogą nasilać dolegliwości.

            O czym jeszcze warto pamiętać? Płyny podawaj często (zwłaszcza w przypadku wymiotów), w małych porcjach (nawet łyzeczkę czy dwie). Niech będą chłodne – to osłabia odruch wymiotny. Możesz podać dziecku specjalne płyny, dostępne w aptece, które są bogate w elektrolity i świetnie nawadniają.

            Ważne, by napoje były chłodne, gdyż ciepłe i gorące potęgują odruch wymiotny.

            Zadbaj o lekką dietę

            Jeśli karmisz piersią, nie rezygnuj z takiego sposobu żywienia malucha. Starszemu dziecku nieznacznie zmodyfikuj dietę, eliminując z niej potrawy ciężkie, surowe owoce i warzywa, mleko krowie, słodycze. Ma być to dieta lekkostrawna i lekko zapierająca.

            Doskonale sprawdzą się:

            • marchwianka i inne lekko osolone zupy jarzynowe,
            • gotowana marchew,
            • ryż,
            • kleiki (także te dostępne w aptece),
            • banany,
            • suszone czarne jagody.

            Przerwy w jedzeniu nie powinny być długie, a porcje – zbyt duże.

            Podawaj preparaty z apteki

            Podawaj też sprawdzone probiotyki, utrzymujące prawidłową florę bakteryjną przewodu pokarmowego, które łagodzą przebieg i skracają czas trwania biegunki.

            Możesz też podawać dziecku:

            • apteczne płyny, które nawadniają i zawierają elektrolity,
            • Starszym dzieciom możesz podać lek-probiotyk o działaniu przeciwbiegunkowym, który zawiera kultury drożdżowe, powstrzymujące utratę wody i elektrolitów, zwalczające zakażenia bakteryjne i stymulujące powstawanie przeciwciał (Enterol),
            • oraz zawiesinę (Smecta), która skraca czas biegunki, ale nie hamuje naturalnego ruchu jelit. Dodatkowo chroni błonę śluzową przewodu pokarmowego.

            Delikatnie masuj brzuszek

            Delikatnie masuj brzuszek, wykonując okrężne ruchy w kierunku ruchu wskazówek zegara. Położ na brzuchu ciepły termofor.

            Dieta w trakcie biegunki


            Dzieci, które mają łagodną postać biegunki nie muszą przechodzić na specjalną dietę. Zwłaszcza niemowlęta nadal powinny być karmione piersią lub mlekiem dopasowanym do ich zapotrzebowań. Ponieważ w trakcie choroby dzieci często mają gorszy apetyt w pierwszym rzędzie zadbajmy żeby piły, a ze względu na osłabienie jelit starajmy się przygotowywać niewielkie porcje lekkostrawnych pokarmów.

            Do diety dziecka możesz wprowadzić probiotyki, które skracają czas trwania choroby i odbudowują prawidłową florę bakteryjną układu pokarmowego.

              Zapobieganie biegunce

              

Zasadniczo jest to raczej niemożliwe, ale istnieją sposoby, które zmniejszają ryzyko zachorowania ma biegunkę.


              • częste i dokładne mycie rąk to podstawa
              • mycie owoców i warzyw przed jedzeniem
              • 
mycie blatów kuchennych i naczyń, zwłaszcza jeśli miały kontakt z surowym mięsem, czy jajami
              • za granicą (zwłaszcza w tropikach) picie wody butelkowanej lub oznaczonej, jako zdatnej do picia
              • kupowanie wyrobów garmażeryjnych w zaufanych miejscach
              • Mycie klatki lub miski dla zwierząt w łazience, a nie w kuchennym zlewie!

              • Przyjmowanie preparatów probiotycznych.

              Ocena: 5 z 5. Ocen: 7

              Kliknij, żeby dodać swój głos

              Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją:

              Zobacz także

              Karmienie piersią. Trochę prawd, trochę mitów

              Karmienie piersią. Trochę prawd, trochę mitów

              Każda ciężarna kobieta stoi przed takim dylematem albo przynajmniej raz słyszy pytania w stylu: Będziesz/...   Więcej

              20 niepokojących objawów u niemowlęcia

              20 niepokojących objawów u niemowlęcia

              Nie zawsze warto wpadać w panikę, nawet jeśli bardzo tego chcemy. Lepiej uważnie poobserwować niemowlę i...   Więcej

              Leki przeciw biegunce

              Leki przeciw biegunce

              Biegunka jest zwykle wywoływana przez wirusy, bakterie lub pasożyty, które zaatakowały przewód pokarmowy....   Więcej

              Biegunka - kiedy z dzieckiem iść do lekarza

              Biegunka - kiedy z dzieckiem iść do lekarza

              Jeżeli ostra biegunka u dziecka przebiega łagodnie, nie obserwujesz objawów odwodnienia, wystarczy że...   Więcej

              Objawy odwodnienia u dziecka

              Objawy odwodnienia u dziecka

              Odwodnienie dziecka, choć nie brzmi groźnie, realnie zagraża jego zdrowiu i życiu. Czy wiesz, jakie są...   Więcej

              Rotawirus – groźny czy nie?

              Rotawirus – groźny czy nie?

              Rotawirusy to nazwa grupy wirusów będących najczęstszą przyczyną biegunki u małych dzieci. Ich nazwa...   Więcej

              reklama

              Niezbędniki w dziale dzieci 1-2