reklama

Szczepienia ochronne

Celem szczepienia jest wprowadzenie do organizmu antygenu (zabitych lub żywych osłabionych drobnoustrojów lub ich fragmentów), który wywołuje reakcję układu odpornościowego. Następstwem takiej reakcji i głównym celem szczepienia jest wytworzenie jak najtrwalszej pamięci odpornościowej.

Dzięki niej, gdy organizm w przyszłości zetknie się z żywym agresywnym drobnoustrojem, będzie mógł zareagować przygotowaną obroną immunologiczną.To rozpoznanie podanego w szczepionce antygenu zawsze owocuje reakcją organizmu, większą lub mniejszą, czasem niezauważalną, czasem jednak powodującą wyraźne objawy.

Typy szczepionek -Podział ze względu na rodzaj antygenu szczepionki

  • Żywe (atenuowane, czyli odzjadliwione)

    bakteryjne - np. szczepionka BCG
    wirusowe - np. szczepionka przeciwko poliomyelitis, odrze, śwince, różyczce

    • Zabite

      bakteryjne - np. szczepionka przeciw krztuśćcowi, durowi brzusznemu, cholerze o wirusowe - np. szczepionka przeciw grypie, wściekliźnie, kleszczowemu zapaleniu opon

      Specyficzne fragmenty organizmów o bakteryjnych - np. polisacharyd pneumokoków, koniugat Haemophilus influenzae typ B o wirusowych - np. materiał otrzymany w wyniku działań inżynierii genetycznej jako szczepionka przeciwko wirusowi Hepatitis B
      Anatoksyny - np. szczepionka przeciw toksynie tężcowej, błoniczej. Uodpornienie szczepionkami inaktywowanymi wywołuje krócej trwającą odporność, niż przy użyciu szczepionek żywych i anatoksyn.

      Podział ze względu na skład szczepionki

      • monowalentne (jednorodne) - zawierają tylko jeden rodzaj antygenu
      • poliwalentne (skojarzone) - zawierają kombinację kilku antygenów (np. szczepionka Di -Te -Per

      Kojarzenie różnych antygenów wynika z tzw. efektu adiuwantowego, tzn. znacznie silniejszej odpowiedzi organizmu na antygeny podane łącznie, w porównaniu z odpowiedzią na te same antygeny wprowadzane osobno.

      Sprawdź kalendarz szczepień obowiązkowych

      Program szczepień obowiązkowych zawiera kalendarz szczepień ochronnych na dany rok. Ulega on zmianom co kilka lat, w zależności od potrzeb epidemiologicznych kraju. Uwzględniane są wszystkie stosowane dawki poszczególnych szczepionek, potrzebne do wytworzenia i utrzymania odporności, a składające się na cykl szczepień. 

      W cyklach tych, jeśli używane są szczepionki zabite lub anatoksyny, najpierw podaje się dawkę szczepienia pierwotnego oraz dwie lub trzy dawki stosowane w odstępach 4-6 tygodniowych. Po upływie kilku lub kilkunastu miesięcy następna dawka, zwana dawka wspomagającą, lub uzupełniającą, zamyka cykl szczepienia podstawowego. Następnie co kilka lat stosuje się pojedyncze dawki przypominające, celem podtrzymania odporności poszczepiennej.

      W przypadku stosowania szczepionek żywych, szczepienie podstawowe stanowi jednorazowe podanie preparatu. Każde następne szczepienie jest szczepieniem przypominającym. Do wyjątków należy szczepienia przeciwko poliomyelitis (żywe, atenuowane wirusy) - za szczepienie podstawowe uważa się tutaj podanie trzech dawek w odstępach sześcio tygodniowych, a po upływie około roku czwartej dawki wspomagająca (uzupełniającej). Między poszczególnymi dawkami szczepienia pierwotnego nie powinno się wprowadzać jakiejkolwiek innej szczepionki.

      Odstępy między szczepieniami zależą od rodzaju preparatów i kolejności ich stosowania Odstępów tych nie należy skracać, gdyż wpływa to niekorzystnie na skuteczność szczepienia. Jeśli zachodzi potrzeba zmiany terminu szczepienia lepiej jest przerwę wydłużyć niż skrócić. Dziecko winno jednak być szczepione jak najszybciej po ustaniu przeciwwskazań.

      Opracowała Marzena Fenert

      Konsultacja dr Maciej Zakrzewski, pediatra, Szpital Bielański w Warszawie

       

      reklama

      Niezbędniki w dziale niemowlęta