reklama
Dorośli i ADHD

Dorośli i ADHD

Jeszcze do niedawna sądzono, że ADHD występuje głównie u dzieci i stopniowo zanika z wiekiem. Tymczasem dziś nie ma wątpliwości, że objawy ADHD u wielu osób utrzymują się przez całe życie!

Według badań częstość występowania tego zaburzenia u dorosłych wynosi prawie 2–5%. Jak na razie nie zdefiniowano kryteriów diagnozujących ADHD u osób dorosłych, jednak część specjalistów poleca stosowanie kryteriów opracowanych na Uniwersytecie Medycznym w Utah, w Stanach Zjednoczonych przez Paula Wendera i jego współpracowników. Mimo, że wymieniona skala i inne kwestionariusze  nie mogą być stosowane jako narzędzie diagnostyczne (nie dostarczają danych o charakterze normatywnym), to jednak pomagają lekarzowi w ustaleniu rodzaju i stopnia nasilenia występujących objawów.

Czy mam ADHD?

Często zapominasz o ustalonych terminach, zostawiasz rzeczy w różnych miejscach, notorycznie spóźniasz się na spotkania, bliscy narzekają na rozgardiasz i bałagan, który zawsze cię otacza. Ponadto słabo sobie radzisz ze zmieniającymi się gwałtownie reakcjami emocjonalnymi, w czasie rozmowy tracisz wątek, często przerywasz wypowiedzi innych, co prowadzi do nieporozumień towarzyskich. W dodatku  masz trudności z czekaniem na swoją kolej – w urzędzie, restauracji, przychodni itp. W pracy i nauce nie spełniasz oczekiwań innych osób, czujesz, że wciąż nie wykorzystujesz swoich możliwości, ponieważ łatwo rozpraszasz się, przez co pomijasz istotne informacje i szczegóły, a przez nieuwagę popełniasz błędy. Właściwa organizacja pracy i doprowadzaniem do końca rozpoczętych zadań przerasta cię? Prawdopodobnie cierpisz na zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, czyli ADHD.

Rozpoznanie ADHD u osoby dorosłej

Warunkiem niezbędnym rozpoznania ADHD u osoby dorosłej jest stwierdzenie, że symptomy ADHD występowały u niej w dzieciństwie, a w wieku dorosłym można dostrzec następujące objawy:

  • Nadmierną aktywność ruchową, która u dorosłego, zmuszonego do siedzącego trybu życia i bezczynności, wywołuje uczucie wewnętrznego niepokoju, nerwowość oraz zaburzenia nastroju.
  • Zaburzenia koncentracji, dotyczące zarówno kierowania uwagi jak i jej utrzymania (np. rozpoczynasz słuchanie, ale nie potrafisz go kontynuować). Często obserwuje się niemożność skupienia uwagi na wykonywanym zadaniu, czytanym tekście lub w czasie rozmowy. Łatwość rozpraszania się i roztargnienie, objawiające się gubieniem rzeczy lub odkładaniem ich na inne miejsce. Pojawiają się także problemy z niedostatecznie rozwiniętą pamięcią krótkotrwałą.

Dodatkowo muszą występować dwa z następujących objawów:

  • Chwiejność emocjonalna - nagłe zmiany nastroju od znudzenia i niezadowolenia do podniecenia, trwające od kilku godzin do kilku dni.
  • Niezdolność do wykonywania zadań od początku do końca, w tym brak organizacji w pracy i w domu; słaba samodyscyplina, niezdolność rozwiązywania problemów i zaplanowania czasu; niezdolność skoncentrowania się na kolejności w wykonywaniu zadań (wykonujesz różne zadania w tym samym czasie).
  • Problemy z rozdrażnieniem, labilność równowagi wewnętrznej, porywczość, skłonność do gwałtownych reakcji.
  • Impulsywność, która przejawia się w podejmowaniu nagłych decyzji i powoduje zakłócenia toku pracy, problemy ze stworzeniem planu działania oraz kłopoty z odraczaniem. Dorosły nie ma zdolności hamowania  własnej reakcji, choć wie, jak powinno się postępować w danej sytuacji (nie potrafisz od razu przerywać danej czynności a jednocześnie chcesz „mieć teraz, natychmiast” coś innego). Impulsywność prowadzi też do nieumiejętności przewidywania konsekwencji własnych zachowań oraz lekkomyślnego oddawania się czynnościom sprawiającym przyjemność.
  • Mała odporność na stres - konsekwencją mogą być depresje, zaburzenia lękowe, dezorientacja lub słabo uzasadnione rozgniewanie.

Nie można orzec ADHD, jeśli występuje któraś z wymienionych chorób: schizofrenia, zaburzenie schizoafektywne, depresja oraz schizotypia lub osobowość pogranicza (zespół pograniczny)

Jednym z powodów zbyt rzadkiego rozpoznawania i leczenia ADHD u dorosłych, jest zmiana w obrazie objawów tego zaburzenia, następująca wraz z wiekiem pacjentów. W młodszych grupach wiekowych dominuje obraz nadaktywności i impulsywności, a przypadku dorosłych – mniej jednoznaczne objawy. Dominować może u nich skłonność do irytacji i mała odporność na stres oraz częste, wszechogarniające przygnębienie.

Zalety ADHD

Trzeba podkreślić, że ADHD u dorosłych, ma też swoje zalety. Osoby cierpiące na  to zaburzenie szybko potrafią odnaleźć się w sytuacjach nowych i trudnych, które nie wymagają od nich wykonywania monotonnych zadań. Jeśli dodamy do tego uskrzydloną wyobraźnię, wielkie emocje w uczuciach i euforię twórczą, to łatwo dostrzeżemy, że wielu artystów cierpiało (i cierpi) na ADHD. Warto o tym pamiętać.

Jakie mogą być przyczyny ADHD?

Jakie mogą być przyczyny zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi? Wyniki licznych badań wskazują na nieprawidłowości związane z funkcjonowaniem mózgu u osób z ADHD. Chodzi o zmniejszoną aktywność neuroprzekaźników, odpowiedzialnych za przekazywanie bodźców z jednej komórki nerwowej do drugiej, a konkretnie: noradrenaliny (odpowiadającej za koncentrację), dopaminy (sterującej bodźcami i napędem) oraz serotoniny (impulsywność; dopasowanie zachowań do sytuacji)

Ponadto w pewnych obszarach mózgu u osób z ADHD występuje niedokrwienie. W czołowej części mózgu dochodzi do słabszego przetwarzania glukozy, a przez to dostarczana jest tam mniejsza ilość energii. Obserwuje się rodzinną skłonność do występowania ADHD, za co odpowiadają czynniki genetyczne. U kobiet estrogeny mogą wzmacniać objawy ADHD, wywołując między innymi: zaburzenia snu, przewlekłe uczucie ciągłego wyczerpania, które nie mija nawet po długim odpoczynku, objawy depresyjne.

Diagnoza ADHD – i co dalej?

Kiedy lekarz potwierdzi, że cierpisz na ADHD i zaleci ci leczenie tej choroby, trzeba na początku zrozumieć jej istotę i oraz podjąć odpowiednią terapię. Pamiętaj, że objawy ADHD mogą przyczynić się do wykształcenia niższego poczucia własnej wartości, słabej samoakceptacji, braku zaradności w życiu codziennym, poczucia odrzucenia i niezrozumienia, a także prowadzić do długotrwałych depresji, zaburzeń lękowych, skłonności do popadania w nałogi. Jeśli ADHD charakteryzuje się dużym nasileniem i przejawia się w wielu dziedzinach życia, trzeba skorzystać z leczenia farmakologicznego, o którym decyduje lekarz. Gdy natężenie i siła objawów nie są aż tak uciążliwe, wystarczy doradztwo psychologiczne.

To oczywiste, że zdrowy styl życia jest ważny dla wszystkich, ale jeśli cierpisz na ADHD powinnaś (powinieneś) zadbać o niego w sposób szczególny. W związku z impulsywnością i dezorganizacją, które często towarzyszą ADHD, możesz mieć kłopoty ze snem, tendencję do nieprawidłowego odżywiania, silnie odczuwasz skutki słabszej aktywności fizycznej. Najlepszym sposobem, aby nie doprowadzić do dodatkowego stresu, złych nastrojów i trzymać emocje pod kontrolą, jest zadbanie o poniższe zdrowe nawyki:

  • Zdrowe odżywianie, regularny sen i ćwiczenia pomagają zachować spokój, unikać wahań nastroju, a w wielu przypadkach zwalczają objawy lęku i depresji. Dzięki nim zmniejszysz takie objawy jak nieuwaga, nadpobudliwość, łatwość rozpraszania się.
  • Zadbaj o codzienne ćwiczenia i spędzaj więcej czasu na świeżym powietrzu. Wybierz sport zespołowy lub inną dynamiczną aktywność, która wymaga energii, a jednocześnie – dzięki „zdrowemu zmęczeniu” poprawia nastrój. Do momentu, kiedy nie przeszkadzasz w ten sposób współpracownikom i rodzinie, ruszaj się, spaceruj, podskakuj kiedy tylko możesz.
  • Ćwiczenia relaksacyjne, joga, tai chi pomagają w kontrolowaniu uwagi i impulsywności oraz w wypracowaniu celowej koncentracji.
  • Otaczaj się zielenią, zadbaj o odpowiednią dawkę słonecznych promieni, która osobom z ADHD pomaga w zwalczaniu stresu.
  • Brak snu może zwiększyć objawy ADHD, zmniejszając zdolność do radzenia sobie ze stresem i utrzymywanie koncentracji w ciągu dnia. Dlatego unikaj kofeiny późną porą, ćwicz intensywnie i regularnie, ale nie przed snem. Znajdź coś, co pozwala ci szybciej zasnąć i stwórz swój wieczorny rytuał, na przykład kąpiel tuż przed snem, spokojna lektura itp. Trzymaj się ustalonych godzin , przeznaczonych na sen i czuwanie, nawet w weekendy.
  • Jedz małe posiłki w całym dniu.
  • Unikaj cukru
  • Spożywaj mniej węglowodanów, a zwiększ porcje białka.

Całe szczęście większość „adehadowców” może przyswoić sobie umiejętności, które pozwalają na sprawniejsze funkcjonowanie i wydajniejszą pracę. Warto nauczyć się sposobów planowania, kontrolowania, radzenia sobie ze zorganizowaniem czasu w pracy i w domu. Dostrzec, rozpoznać i wykorzystywać swoje mocne strony oraz rozwijać techniki, które pomagają w poprawianiu kontaktów z innymi ludźmi.

Anna Czajkowska

Uważasz, że ten tekst jest wart przeczytania? Poleć go znajomym:

Oceń:

Wysyłam Twój głos!
Ocena: 0,00 z 5. Głosów: 0
Kliknij w gwiazdki, żeby dodać swój głos.
reklama