Co to są zaparcia u dzieci, jakie są objawy, jak leczyć, kiedy do lekarza?

Co to są zaparcia u dzieci, jakie są objawy, jak leczyć, kiedy do lekarza?

reklama

Co to są zaparcia u dzieci? To dolegliwość, która wydaje się nieszkodliwa, a której nie wolno lekceważyć. Choć zaparcia objawiają się różnie, w zależności od wieku i nasilenia problemu, zawsze uprzykrzają życie. Zdecydowanie wpływają na codzienne funkcjonowanie i komfort życia. Co to są zaparcia u dzieci? Jakie są ich przyczyny i objawy. Jak je leczyć i kiedy do lekarza?

Co to są zaparcia u dzieci

To, jak dziecko często się wypróżnia, zależy od wielu czynników, ale i wieku. O ile karmione piersią niemowlęta mogą robić kupę kilka razy dziennie, o tyle kilkulatki od 2 razy dziennie do… dwóch tygodniowo. I nie ma w tym nic niepokojącego, jeśli konsystencja stolca nie odbiega od normy (przypomina pastę do zębów), a wypróżnianiu nie towarzyszą ból i dyskomfort.

Zaparcia to powszechny problem – te o charakterze chronicznym występują u około 10% dzieci. Okresowo cierpi na nie co trzecie dziecko.

Jakie są objawy zaparcia u dzieci?

O zaparciu, inaczej zatwardzeniu, mówimy wówczas, gdy:

  • pomiędzy wypróżnieniami występują długie odstępy czasu, czyli dziecko wypróżnia się rzadziej niż raz na 3 dni,
  • stolec jest twardy, zbity i duży,
  • wydalaniu towarzyszą trudności i ból.

Bywa, że wskutek uszkodzenia zwieracza pojawia się domieszka krwi na stolcu. Maluchy z powodu zaparć często wydają się rozdrażnione, a i niechętnie jedzą, ponieważ czują się pełne i wzdęte.

Jakie są przyczyny zaparć u dzieci?

Zdecydowana większość przypadków, ściślej mówiąc 95% zaparć, które pojawiają się u dzieci, ma charakter czynnościowy, to jest dochodzi do nich w wyniku przejściowych zaburzeń pracy jelita, wywołanych określonymi przyczynami.

Jedynie u 5% dzieci powodem zaparć są choroby organiczne, takie jak Hirschsprunga, niedoczynność tarczycy, alergia pokarmowa, celiakia, choroby układu nerwowego i mięśniowego, w tym mózgowe porażenie dziecięce, zespół Downa czy wady wrodzone jelit.

Najczęstszą przyczyną zaparć jest dieta. Jaka dieta sprzyja zaparciom? U niemowląt winowajcą może być źle dobrane mleko modyfikowane (zmień na takie, które zawiera bakterie wzbogacające florę jelitową). U starszych dzieci zaparciom sprzyja menu bogate w tłuszcze, a ubogie w błonnik (zwłaszcza z warzyw). Nie bez znaczenia są duże ilości czekolady i innych słodyczy, pieczywa pszennego, potraw mącznych i mięsa, za mało zaś warzyw i owoców.

Inne przyczyny zaparć to:

  • zbyt małe ilości wypijanej wody  - zaparcie może być skutkiem odwodnienia,
  • brak ruchu – dzieci często zbyt wiele czasu spędzają w domu: przed telewizorem czy komputerem, z tabletem na kanapie czy bawiąc się. Tymczasem ruch to zdrowie, także jelit,
  • nadmiar witaminy D3 - wówczas należy dawkę lub okresowo zrezygnować z jej podawania,
  • niedobór żelaza w organizmie – ten problem należy rozwiązać suplementacją, po konsultacji z pediatrą,
  • alergie –  w stolcu pojawiają się nitki krwi i śluzu, a kupa może przybierać kolor zielony. Najczęściej alergenami są: białka mleka krowiego, białko jaja kurzego, orzechy, ryby, owoce cytrusowe, miód, wywary mięsne, czekolada,
  • choroba, zły stan zdrowia lub okres rekonwalescencji – najczęściej zdarza się to po antybiotykoterapii. Wówczas trzeba wesprzeć florę bakteryjną podając probiotyk, ponieważ mogło dojść do zaburzenia fizjologicznej flory bakteryjnej jelit,
  • wstrzymywanie stolca – powodów może być wiele. Może to być pośpiech, ale i lęk przed bólem, który pojawia się podczas wypróżniania (twardy stolec drażni śluzówkę, a wypróżnienie powoduje ból). Może to być także reakcja na sytuację stresową (np. pójście do przedszkola, zmiana niani), jak i niechęć do korzystania z toalet poza domem,
  • niechęć do rezygnacji z pieluchy i zmuszanie dziecka do korzystania z nocnika,
  • niedojrzałość układu pokarmowego – zdarza się to u niemowląt. U niemowlaków poniżej 6. miesiąca życia często występuje tzw. dyschezja, która objawia się tym, że dziecko, by się wypróżnić, skupia się, robi się czerwone na buźce i płacze, choć stolec jest miękki. Dolegliwość mija sama, z wiekiem.

Sposoby na zaparcia u dzieci

Niezależnie od przyczyny zaparć, które towarzyszą dziecku, należy je potraktować poważnie, ponieważ nieregularne i bolesne wypróżnianie wpływa na komfort życia malucha. Może być także przyczyną poważniejszych problemów. Aby mu pomóc, warto nie tylko dociec, co jest przyczyną zaparć i postępować tak, by ich uniknąć, ale i znać skuteczne sposoby walki z zaparciami.

W walce z zaparciami często sprawdzają się zarówno proste, domowe sposoby, jak i specyfiki z apteki, które przeznaczone są dla dzieci. Decydując się na metodę pamiętajmy, że w przypadku maluchów najważniejsza jest nie tylko skuteczność, ale i bezpieczeństwo.

reklama

Domowe sposoby na zaparcia

Wprawdzie z kilkoma babcinymi metodami, takimi jak choćby picie soku z kiszonej kapusty, w przypadku dzieci może być pewien problem, ale warto poszukiwać - wachlarz domowych sposobów na zaparcia jest naprawdę szeroki. Czy wiesz, co dziecko powinno jeść i pić, by zmniejszyć dolegliwości, jakie towarzyszą zaparciom u dzieci?

By pozbyć się zaparć warto pić:

  • rano, na czczo, przegotowaną wodę (ile dziecko da radę – pół szklanki lub całą) bądź napój z miodu i wody – wystarczy rozpuść łyżkę miodu w ciepłej, przegotowanej wodzie,
  • wieczorem siemię lniane (2 łyżeczki zmielonego siemienia lnianego zalej ciepłą wodą i pozostaw na godzinę), ponieważ znajdująca się w nim lecytyna świetnie przyspiesza perystaltykę jelit. Jeśli dziecko nie lubi takiego bezsmakowego kisielu, możesz zmienić jego smak na bardziej atrakcyjny, dodając miód czy sok,
  • w ciągu dnia dziecko powinno wypijać dużo płynów. Najlepiej, by była to woda lub soki warzywne lub warzywno-owocowe (burak, marchew, z kawałkiem jabłka czy pomarańczy). Zaparcia często wynikają z odwodnienia, zbyt małej ilości wody w diecie lub ze zbyt dużej słodkich napojów, zwłaszcza gazowanych,
  • kompot z rozgotowanych lub rozmoczonych śliwek suszonych. Czy wiesz, że suszone śliwki doskonale regulują perystaltykę jelit, ponieważ zawierają dużo błonnika? Ten, przechodząc przez przewód pokarmowy wchłania wodę, zwiększa objętość masy kałowej i przyspiesza wypróżnianie,
  • dobrze spisują się zioła, napary i herbatki ziołowe – postaw na rumianek czy miętę. Pamiętaj jednak, by nie podawać ich zbyt długo – w przeciwnym razie układ pokarmowy zwyczajnie się rozleniwi.

Ponieważ dzieci często wzdrygają się na samą myśl o wypiciu czegoś o konsystencji kisielu czy kolorze buraka, nie zmuszaj go do wypicia całej szklanki - może się to skończyć nie tylko awanturą czy płaczem, ale i wymiotami. Przekonuj dziecko do tych kontrowersyjnych według niego smaków sukcesywnie i powoli – łyczek po łyczku, dzień po dniu. Działa!

Jakich produktów unikać w diecie dziecka, by unikać zaparć? Co ograniczyć bądź wyeliminować?

  • białe pieczywo (postaw na to z pełnego przemiału),
  • czekoladę, kakao, słodycze (zamień na orzechy, migdały czy owoce, także suszone),
  • ryż i kleik ryżowy (zdecydowanie lepszy będzie ryż brązowy), a także kaszę mannę,
  • słodkie napoje (nie ma to jak woda!),
  • biały makaron (lepszy jest ciemny, z mąki z pełnego przemiału),
  • smażone i przetworzone potrawy,
  • tłusty nabiał: masło, olej, śmietanę,
  • tłuste mięsa i wędliny,
  • warzywa wzdymające np. kapustę, fasolę i cebulę.
  • suszone czarne jagody, banany,
  • fast-foody,
  • chipsy.

Jakie produkty wprowadzić do diety dziecka, by unikać zaparć?

Najlepszą dietą dla malucha, który boryka się z problemem zaparć, jest dieta tzw. bogatoresztkowa. Charakteryzuje się tym, że obfituje w błonnik, nie może też w niej zabraknąć dużej ilości wody (by błonnik mógł działać skutecznie i w bezpieczny sposób „wymiatał” resztki z jelit). Dzięki takiej diecie wypróżnianie jest i łatwiejsze, i mniej bolesne.

Co powinien zawierać codzienny jadłospis dziecka?

  • pełnoziarniste makarony, pieczywo, płatki z pełnych ziaren zbóż, otręby,
  • ziarna: słonecznika, dyni, migdały i orzechy,
  • suszone owoce,
  • kasze gruboziarniste: gryczaną, jaglaną, pęczak,
  • maślankę, zsiadłe mleko, kefir, jogurty naturalne,
  • kompot śliwkowy i śliwki – najlepiej suszone,
  • kisiel i galaretki owocowe,
  • przecierowe soki warzywne lub warzywno-owocowe,
  • warzywa: brokuły, buraki, natka pietruszki, pomidory, rzodkiewka, kalarepa, szpinak, ziemniaki, rośliny strączkowe, ogórki, zielony groszek,
  • owoce: śliwki, figi, jabłka, rodzynki.

Dieta to tylko jeden ze sposobów zapobiegania zaparciom, ale i najlepsza metoda z radzeniem sobie, jeśli problem już się pojawi.

Pomoże również:

  • owsianka – wystarczy dodać do niej bakalie (śliwki, rodzynki czy żurawinę), starte jabłko, dżem, sok lub miód, by nudna owsianka zamieniła się w pyszne danie śniadaniowe. Najlepiej jeść ją codziennie, z dodatkiem siemienia lnianego,
  • kapusta kiszona, także z uwagi na zawarty w niej błonnik, ale i żywe kultury bakterii, które mają zbawienny wpływ na trawienie.

Leki z apteki – na zaparcia u dzieci

Jeśli domowe sposoby na zaparcia zawodzą, warto sięgnąć po specyfiki z apteki. Nie muszą to być od razu środki przeczyszczające, ponieważ możliwości jest wiele. Od probiotyków, które wspomagają prawidłową pracę jelit, po:

  • środki pęczniejące (zwiększają objętość mas kałowych w jelicie, zawierają błonnik czy otręby),
  • środki zmiękczające masy kałowe (np. czopki glicerynowe),
  • środki powlekające (np. ciekła parafina),
  • środki osmotyczne (powodują przenikanie wody do światła jelita i zmiękczenie mas kałowych, np. laktuloza).

Ponieważ w przypadku maluchów najważniejsze jest udrożnienie jelit, czyli wywołanie wypróżnienia w celu usunięcia ich zawartości, a i sprawienie, by stolec był miękki, najlepiej sprawdzają się czopki – np. czopki Eva/qu® Bambini, które są innowacyjne, bezpieczne i skuteczne.

Zdarza się, że lekarz przepisuje dziecku leki poprawiające konsystencję stolca, czyli syropy na zaparcia, które albo zwiększają wchłanianie wody w jelicie grubym i rozluźniają stolec, albo ułatwiają oddanie stolca powlekając go śliską warstwą.

Zawsze kiedy pojawi się problem zaparć u dzieci, warto porozmawiać o problemie z pediatrą, a następnie podjąć stosowne kroki.

Jak przeciwdziałać zaparciom u dzieci?

Dzieci dość często cierpią na zaparcia, jednak większości sytuacji można zapobiegać. Czy wiesz, co robić, by dziecko nie miało zaparć? Najważniejsza jest dieta, aktywność fizycza, zmiana trybu życia oraz zdrowe nawyki.

reklama

Dieta

Jeśli chodzi o żywienie dzieci, zwłaszcza tych, które mają skłonności do zaparć, ważne jest nie tylko to, by dieta była racjonalna, ale by pewne składniki uwzględnić w niej ze szczególną starannością, a inne – ograniczyć bądź wyeliminować.

Idealnie by było, gdyby dieta dziecka była tzw. bogatoresztkowa, czyli obfitująca w błonnik i odpowiednią ilość płynów, najlepiej wody (do prawidłowego działania w świetle przewodu pokarmowego błonnik potrzebuje wody). Dzięki temu problem zaparć zniknie – wsparta zostanie perystaltyka jelit, a konsystencja stolca rozluźni się - wypróżnianie stanie się łatwiejsze i mniej bolesne.

W codziennym jadłospisie dzieci za dużo jest z kolei produktów, które szkodzą – bo są na przykład zapierające. Chodzi o tłuszcze, słodycze (szczególnie czekoladę i kakao), białą mąką. To dlatego tak ważne też, by z diety dziecka pewne produkty ograniczyć, a inne z niej wyeliminować.

Koniecznie dowiedz się, jakich produktów unikać w diecie dziecka, a jakie wprowadzić, by unikać zaparć – stosując się do tych prostych wskazówek sprawisz, że problem zaparć nie będzie już dla malucha tak dotkliwy.

Zmiany w trybie życia

Zdecydowanie ważne jest, by dzieci się ruszały. Powinny jak najwięcej spacerować, biegać po podwórku, jeździć rowerem, ale i chodzić na zajęcia zorganizowane (pływanie, tańce czy taekwondo – forma tak naprawdę nie ma znaczenia). Aktywność fizyczna doskonale działa na całe ciało (i umysł), nie tylko na układ pokarmowy.

Dbajmy o to, by dzieci prowadziły aktywny tryb życia, nie spędzały zbyt wielu godzin na kanapie bądź przed ekranem komputera. Ruch to zdrowie i dobre samopoczucie, ale i prawidłowa praca jelit.

Zdrowe nawyki

Doskonale by było, gdybyśmy trzymali się kilku zasad i zdrowych nawyków, a i sięgali po sposoby babć na zaparcia. I tak:

Warto dbać o regularność posiłków, by organizm mógł przyzwyczaić się do regularności metabolizmu.

Ważny jest też rytm wypróżnień - w spokoju i dobrych warunkach higienicznych. Zdarza się, że dziecko nie chce się załatwić w toalecie poza domem. Wystarczy zadbać o to, by robiło kupę rano, po śniadaniu, przed wyjściem do przedszkola czy szkoły. Wprowadź stały porządek dnia.

Pół godziny przed śniadaniem warto dać dziecku do wypicia sok z warzyw, kompot z suszonych śliwek lub przegotowaną wodę z miodem.

Po konsultacji z lekarzem, raz na jakiś czas podawaj dziecku probiotyki, które zasiedlając przewód pokarmowy usprawniają pracę jelit, pomagają zmniejszać częstość występowania biegunek i zaparć.

Nie gniewaj się na dziecko, jeśli ma problem z wypróżnianiem, wstrzymuje się czy brudzi bieliznę. Dla niego to też problem. Zachowuj się taktownie, szanuj intymność dziecka.

reklama

Kiedy iść z maluchem do lekarza?

Pamiętaj, by zawsze wtedy, gdy zatwardzenia utrudniają dziecku życie, a domowe sposoby nie skutkują, udać się z problemem do pediatry. Do lekarza idź także wówczas, gdy:

  • w stolcu widoczne są pasemka jasnej krwi,
  • gdy dziecko wymiotuje,
  • skarży się na ból brzucha,
  • ma bolesne wzdęcia. Być może stwardniały kał zablokował jelita.

Zaparcia to przypadłość, która utrudnia życie wielu dzieciom. To dlatego zawsze, kiedy zauważymy niepokojące objawy, powinniśmy reagować – zarówno usunąć przyczynę, jak i łagodzić dolegliwości, które im towarzyszą.

Ocena: Jeszcze nie ma ocen...

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją: