Coraz więcej rodziców zastanawia się, czy dieta bez mięsa, a czasem także bez nabiału i jaj, może być bezpieczna dla dziecka. Decyzje żywieniowe coraz częściej wynikają nie tylko z troski o zdrowie, ale także z powodów etycznych i środowiskowych. Najnowsze, bardzo obszerne badanie naukowe przynosi odpowiedź, która dla wielu rodzin może być uspokajająca, a jednocześnie stawia jasne warunki.
Międzynarodowy zespół badaczy z Włoch, Stanów Zjednoczonych i Australii przeanalizował dane ponad 48 tysięcy dzieci i nastolatków z 18 krajów świata. To największa jak dotąd analiza dotycząca diet wegetariańskich i wegańskich u osób poniżej 18. roku życia. Naukowcy porównali dzieci na diecie lakto-owo-wegetariańskiej, wegańskiej oraz dzieci jedzące dietę tradycyjną, biorąc pod uwagę sposób odżywiania, wzrost, masę ciała oraz wybrane wskaźniki zdrowia.
Wyniki pokazują, że dzieci na diecie wegetariańskiej spożywały więcej błonnika, witaminy C, kwasu foliowego, magnezu i żelaza niż ich rówieśnicy jedzący mięso. Jednocześnie miały korzystniejszy profil zdrowia serca, z niższym poziomem cholesterolu całkowitego oraz tak zwanego złego cholesterolu LDL. To ważna informacja w kontekście rosnącej liczby dzieci z nadwagą i zaburzeniami metabolicznymi.
„Dobrze zaplanowane diety wegetariańskie i wegańskie mogą spełniać potrzeby żywieniowe dzieci i wspierać ich prawidłowy rozwój”
Jednocześnie badanie wyraźnie pokazuje, że dieta roślinna u dzieci nie powinna być pozostawiona przypadkowi. W porównaniu z dziećmi na diecie tradycyjnej, dzieci wegetariańskie i wegańskie spożywały mniej energii, białka, witaminy B12, cynku oraz wapnia. Szczególnie istotny jest fakt, że witamina B12 nie osiągała zalecanych poziomów bez suplementacji lub produktów wzbogacanych, a u dzieci na diecie wegańskiej spożycie wapnia było wyjątkowo niskie.
„Witamina B12 praktycznie nie występuje w diecie roślinnej. Bez suplementacji ryzyko niedoboru u dzieci jest bardzo wysokie”
Analiza wzrostu i składu ciała pokazała, że dzieci na dietach roślinnych były przeciętnie nieco niższe i lżejsze, z niższym BMI oraz mniejszą masą kostną. Autorzy podkreślają jednak, że nie musi to oznaczać nieprawidłowego rozwoju, lecz raczej wskazuje na konieczność bardzo uważnego bilansowania diety w okresach intensywnego wzrostu i dojrzewania.
Badacze zwracają uwagę, że wiele rodzin decyduje się na dietę roślinną w dobrej wierze, chcąc wychowywać dzieci w zgodzie z wartościami i dbać o ich zdrowie. To badanie nie ma na celu zniechęcania rodziców, lecz dostarczenie rzetelnej wiedzy. Dieta wegetariańska czy wegańska może być dobrym wyborem także dla dziecka, ale wymaga większej świadomości niż dieta tradycyjna.
„Rodzice nie powinni rezygnować z diety roślinnej z obawy przed krytyką, ale powinni korzystać z wiedzy i wsparcia specjalistów”
Co jest kluczowe przy diecie roślinnej u dziecka?
- witamina B12, zawsze suplementowana lub dostarczana z produktów fortyfikowanych
- wapń, szczególnie ważny przy diecie wegańskiej
- jod, na przykład z soli jodowanej lub suplementów
- żelazo i cynk, z uwzględnieniem ich biodostępności
- odpowiednia ilość energii i białka, zwłaszcza u młodszych dzieci i nastolatków
- regularna kontrola diety oraz, jeśli to możliwe, konsultacja z dietetykiem lub pediatrą
Wnioski autorów są jednoznaczne. Dieta roślinna u dzieci może być bezpieczna i korzystna, ale tylko wtedy, gdy jest prowadzona świadomie. W okresie dzieciństwa i dorastania organizm nie wybacza długotrwałych niedoborów. Z drugiej strony, dobrze zaplanowana dieta oparta na roślinach może wspierać zdrowie serca i kształtować dobre nawyki na całe życie.
Źródło
Dinu M. i in., Lacto-ovo-vegetarian and vegan diets in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis of nutritional and health outcomes, Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 2025,