Jak wybierać słodkie przekąski przy cukrzycy? Na co patrzeć, poza zawartością cukru?

Czy wiesz, że osoby z cukrzycą również mogą czasem sięgać po słodkie przekąski? Ważne jednak, by robić to świadomie i z rozsądkiem. Jak włączyć słodycze do codziennego jadłospisu diabetyka, aby ograniczyć ryzyko gwałtownych wzrostów glikemii? Czym się kierować przy wyborze słodkości i na co uważać? Podpowiadamy.

Wybierając słodycze, nie warto kierować się wyłącznie hasłami takimi jak „bez cukru” czy „bez dodatku cukru”. Takie deklaracje ze strony producenta nie oznaczają bowiem, że produkt nie zawiera w ogóle węglowodanów ani że jego spożycie nie pozostaje bez wpływu na poziom glukozy we krwi.

Określenie „bez cukru” oznacza, że produkt zawiera nie więcej niż 0,5 g cukrów na 100 g lub 100 ml. Natomiast „bez dodatku cukru” informuje, że podczas produkcji nie dodano cukrów ani składników wykorzystywanych ze względu na ich właściwości słodzące. Produkt może jednak zawierać naturalnie występujące cukry, np. pochodzące z owoców lub mleka.

Zanim sięgniesz po słodkie przekąski, sprawdź także tabelę wartości odżywczych. Szczególną uwagę zwróć na:

• zawartość węglowodanów - to one mają największy bezpośredni wpływ na glikemię. Z etykiety danego produktu dowiesz się także, ile węglowodanów pochodzi z cukrów;
• rodzaj i ilość substancji słodzących – zwróć uwagę na fakt, iż cukry mogą występować pod różnymi nazwami, np. glukoza, fruktoza, syrop glukozowy, miód;
• zawartość tłuszczu – produkty bogate w tłuszcz mogą opóźniać wchłanianie glukozy, ale często dostarczają też dużo kalorii;
• wartość energetyczną – słodycze bez dodatku cukru niekoniecznie są mniej kaloryczne od ich tradycyjnych odpowiedników.

Warto również zajrzeć do wykazu składników. Te składniki, które znajdują się początku listy, na samej górze, występują w danym produkcie w największej ilości. 

W słodyczach dla diabetyków sacharozę często zastępują substancje słodzące, takie jak np.:

• maltitol, który dostarcza mniej kalorii niż sacharoza, ale może podnosić poziom glukozy we krwi, dlatego nie należy traktować go jak substancji całkowicie obojętnej dla glikemii;
• ksylitol, który ma niższą wartość energetyczną niż cukier i stosunkowo niewielki wpływ na glikemię. Spożywany w większych ilościach może jednak powodować dolegliwości ze strony układu pokarmowego;
• erytrytol, który dostarcza bardzo mało kalorii i praktycznie nie wpływa na poziom glukozy we krwi. Erytrytol jest dobrze tolerowany, choć wrażliwość na poliole może być indywidualna;
• stewia, która nie dostarcza istotnych ilości kalorii i nie powoduje znaczącego wzrostu glikemii.

Obecność słodzików nie oznacza automatycznie, że produkt jest niskokaloryczny lub odpowiedni do spożywania bez ograniczeń, dlatego w przypadku słodkich przekąsek dla cukrzyków także warto dokładnie sprawdzać etykiety.

Jeśli masz ochotę na deser, postaraj się uwzględnić go w swoim dziennym jadłospisie z głową:

1. Kontroluj wielkość porcji. Zamiast dużego kawałka ciasta, wybierz jak najmniejszy. Jedz powoli i delektuj się smakiem, zamiast sięgać po kolejne porcje.
2. Uwzględniaj słodycze w bilansie węglowodanów. Jeśli korzystasz z wymienników węglowodanowych (WW), pamiętaj, że deser również dostarcza węglowodanów. Możesz zaplanować jego spożycie, uwzględniając zalecenia dotyczące całodziennej diety i dawkowania insuliny.
3. Łącz węglowodany z białkiem i błonnikiem. Dodatek jogurtu naturalnego, orzechów czy owoców może zwiększyć sytość posiłku i spowolnić wchłanianie glukozy.
4. Wybieraj odpowiedni moment. Zjedzenie deseru w trakcie głównego posiłku lub bezpośrednio po nim może ułatwić zarówno kontrolowanie glikemii, jak i kontrolowanie wielkości porcji.

W ograniczeniu podjadania słodyczy pomogą proste nawyki, które warto wprowadzić na co dzień:

• Dziel większe porcje. Jeśli kupujesz duże ciasto lub paczkę ciastek, podziel je na mniejsze części i odłóż te, których nie zamierzasz od razu zjeść.
• Kupuj produkty pakowane osobno. Dzięki temu łatwiej unikniesz pokusy zjedzenia całego opakowania za jednym razem.
• Nie rób zakupów, będąc głodnym. Gdy odczuwasz głód, trudniej oprzeć się spontanicznemu kupowaniu słodyczy.
• Wybieraj mniejsze opakowania. Mini muffinki, małe ciasteczka i desery w pojedynczych porcjach ułatwiają kontrolowanie ilości zjadanych słodkości.
• Zamrażaj nadmiar wypieków. Wypieki, zarówno domowe, jak i kupione, możesz podzielić na porcje, szczelnie zapakować i zamrozić. Dzięki temu zachowasz je na później i unikniesz nadmiernego spożycia cukru w krótkim czasie.

Jeśli masz wątpliwości dotyczące komponowania diety przy cukrzycy, możesz skonsultować się z dietetykiem lub zespołem diabetologicznym. Szczególnie w przypadku stosowania insuliny sposób uwzględniania węglowodanów w posiłkach powinien być dopasowany do indywidualnego schematu leczenia.

Bibliografia:

1. Centers for Disease Control and Prevention (2024). Can people with diabetes have dessert? [online]. Available at: www.cdc.gov/diabetes/healthy-eating/people-with-diabetes-dessert.html [dostęp online: 03.11.2026 r.]
2. Diabetes UK. (n.d.). Shop-bought treats and diabetes. [online] Available at: www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/enjoy-food/food-shopping-for-diabetes/shopping-for-snacks/treats-and-diabetes [dostęp online: 03.11.2026 r.]
3. National Institutes of Health (2023). Erythritol and cardiovascular events [online]. Available at: www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/erythritol-cardiovascular-events [dostęp online: 03.11.2026 r.]