Najczęstsze infekcje u dzieci wiosną – jak im zapobiegać?

Wiosna daje dzieciom więcej okazji do ruchu, zabawy na świeżym powietrzu i kontaktu z rówieśnikami. Niestety katar, kaszel, ból gardła, gorączka czy osłabienie pojawiają się właśnie wtedy, gdy wydaje się, że sezon chorowania powinien już ustępować. Organizm dziecka nadal reaguje na gwałtowne zmiany pogody, a codzienny kontakt z innymi dziećmi zwiększa ryzyko zakażenia wirusami i bakteriami.

O rozwinięcie tematu najczęstszych infekcji u dzieci wiosną oraz sposobów zapobiegania im poprosiliśmy mgr farm. Karinę Braję, ekspertkę Medicare.pl. Jak zaznacza, okres wiosenny sprzyja zachorowaniom, ponieważ organizm dziecka wciąż adaptuje się do zmian temperatury, a codzienne funkcjonowanie wiąże się z większą ekspozycją na wirusy i bakterie. Istotną rolę odgrywają tu zarówno odpowiednio dobrana dieta, sen i aktywność, jak i podstawowe zasady higieny. Takie całościowe podejście pozwala ograniczyć liczbę sezonowych infekcji.

Wiosenna aura bywa zdradliwa. Rano jest zimno, po południu ciepło, a wieczorem znów chłodno i wilgotno. Dziecko łatwo przegrzać albo ubrać zbyt lekko, szczególnie gdy dzień zaczyna się inaczej, niż kończy. Sama zmiana temperatury nie wywołuje infekcji, ale może osłabiać błony śluzowe nosa i gardła, które stanowią jedną z najważniejszych barier ochronnych organizmu.

Znaczenie ma także codzienny rytm życia. Żłobek, przedszkole i szkoła sprzyjają bliskiemu kontaktowi, a więc również szybkiemu przenoszeniu drobnoustrojów. Wspólne zabawki, stoliki, klamki, szatnie i łazienki tworzą przestrzeń, w której wirusy bez trudu przechodzą z jednej osoby na drugą. Dzieci dopiero uczą się zasad higieny, dlatego częściej dotykają twarzy rękami, zapominają o myciu dłoni i kichają bez zasłaniania ust.

Po zimie organizm bywa też zwyczajnie zmęczony. Mniej ruchu, mniej światła dziennego, dłuższe przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach i częstsze przeziębienia z poprzednich miesięcy mogą sprawiać, że wiosna nie daje od razu wyraźnej poprawy. U części dzieci właśnie wtedy pojawia się seria kolejnych zachorowań.

Najwięcej zachorowań dotyczy górnych dróg oddechowych. Zwykle zaczyna się od kataru, kichania i drapania w gardle. Później dochodzi kaszel, stan podgorączkowy albo gorączka, gorszy apetyt i osłabienie. Dziecko jest bardziej marudne, szybciej się męczy i mniej chętnie uczestniczy w codziennych aktywnościach.

Częstym problemem pozostaje zapalenie gardła. W wielu przypadkach ma ono charakter wirusowy, ale zdarzają się też zakażenia bakteryjne. U młodszych dzieci infekcja potrafi szybko przenieść się także na uszy. Zapalenie ucha środkowego często rozwija się po kilku dniach kataru. Maluch staje się niespokojny, płacze, gorzej śpi, bywa rozdrażniony i dotyka okolicy ucha.

Trzeba też pamiętać, że część objawów przypominających infekcję może mieć związek z alergią. Katar, łzawienie oczu, podrażnienie gardła i napadowe kichanie często nasilają się właśnie wiosną.

Odporność dziecka buduje się codziennie. Nie zależy od jednego produktu, jednego nawyku ani jednego działania podjętego wtedy, gdy pojawia się katar. Największe znaczenie ma regularność. Organizm lepiej radzi sobie z kontaktem z drobnoustrojami, gdy ma zapewnione warunki do regeneracji i prawidłowego funkcjonowania.

Warto zwrócić uwagę na kilka podstawowych obszarów:

• odpowiednią ilość snu i stałe godziny zasypiania,
• urozmaiconą dietę opartą na regularnych posiłkach,
• codzienną aktywność na świeżym powietrzu,
• właściwe nawodnienie,
• unikanie przegrzewania i wychładzania organizmu,
• regularne mycie rąk i wietrzenie pomieszczeń.

Sen ma ogromne znaczenie dla odporności. Dziecko, które śpi zbyt krótko albo zasypia o różnych porach, gorzej się regeneruje. Organizm potrzebuje nocnego odpoczynku, by porządkować procesy związane z obroną przed zakażeniami. Niewyspanie szybciej odbija się na samopoczuciu, koncentracji i zdolności radzenia sobie z infekcją.

Równie ważna pozostaje dieta. W codziennym menu powinny znaleźć się warzywa, owoce, produkty zbożowe, źródła białka i zdrowe tłuszcze. Liczy się różnorodność oraz regularność posiłków, bo dziecko potrzebuje energii i składników odżywczych każdego dnia, a nie tylko wtedy, gdy zaczyna chorować. Nie można pomijać też picia. Dobrze nawodnione błony śluzowe nosa i gardła skuteczniej pełnią funkcję ochronną.

Dużą rolę odgrywa ruch. Spacer, jazda na rowerze, zabawa na placu zabaw czy zwykłe przebywanie poza domem sprzyjają lepszej kondycji i poprawiają ogólne samopoczucie. Trzeba jedynie zadbać o ubiór dopasowany do warunków.

Nie wolno lekceważyć higieny. Regularne mycie rąk po powrocie do domu, przed jedzeniem i po skorzystaniu z toalety to jedna z najprostszych metod ograniczania liczby zakażeń. Znaczenie ma również pozostawienie dziecka w domu wtedy, gdy pojawiają się objawy choroby.

Nie każda infekcja wymaga natychmiastowej wizyty, ale są objawy, które powinny zwrócić szczególną uwagę. Im młodsze dziecko, tym większe znaczenie ma uważna obserwacja jego zachowania, oddychania i sposobu przyjmowania płynów.

Do konsultacji lekarskiej skłaniają przede wszystkim:

• wysoka gorączka lub gorączka utrzymująca się przez kilka dni,
• trudności z oddychaniem, świszczący oddech albo duszność,
• silny ból ucha lub gardła,
• wyraźna apatia, senność i osłabienie,
• objawy odwodnienia,
• brak poprawy albo nagłe pogorszenie stanu dziecka.

Warto zachować czujność także wtedy, gdy infekcje powracają bardzo często. Jeżeli dziecko choruje niemal bez przerwy, długo wraca do formy albo kolejne zakażenia kończą się powikłaniami, potrzebna może być szersza ocena jego stanu zdrowia.

Wiosennych infekcji u dzieci nie da się całkowicie wyeliminować. Kontakt z wirusami i bakteriami jest naturalną częścią życia, zwłaszcza w wieku żłobkowym, przedszkolnym i szkolnym. Można jednak wyraźnie ograniczyć ryzyko zachorowania i lepiej przygotować organizm dziecka na sezon zwiększonej zachorowalności.

Największą rolę odgrywa konsekwencja. Dobrze skomponowana dieta, odpowiednia ilość snu, ruch, higiena i szybka reakcja na pierwsze niepokojące objawy tworzą podstawę codziennej troski o zdrowie.