"Skincare" dla 10-latki? Dzieci chcą retinolu i kwasów z TikToka. A czego naprawdę potrzebuje młoda skóra?

Serum, tonik, maseczka, kolejny krem i jeszcze coś "na glow". Wieloetapową rutynę pielęgnacyjną coraz częściej pokazuje na TikToku nie trzydziestoletnia influencerka, ale uczennica podstawówki. Wraz z modą na dziecięcy skincare do kosmetyczek 10- czy 11-latek zaczęły trafiać retinol, kwasy AHA i BHA oraz produkty stworzone z myślą o problemach dorosłej skóry.

Samo zainteresowanie pielęgnacją może być czymś dobrym – dzieci wcześniej uczą się np. regularnego mycia twarzy czy ochrony przeciwsłonecznej. Problem pojawia się wtedy, gdy razem z tym zainteresowaniem przejmują rutyny stworzone dla dorosłych, kiedy tego ich zdrowa skóra już nie potrzebuje.

Skalę trendu dobrze pokazuje badanie "Pediatric Skin Care Regimens on TikTok", opublikowane w 2025 roku w czasopiśmie naukowym "Pediatrics". Badacze przeanalizowali 100 filmów pokazujących rutyny pielęgnacyjne osób w wieku od 7 do 18 lat.

Przeciętna rutyna składała się z sześciu produktów i kosztowała około 168 dolarów.Jeszcze ciekawsze było jednak to, co znajdowało się w kosmetykach pokazywanych w najpopularniejszych materiałach.

W 25 najchętniej oglądanych filmach naliczono średnio 11 potencjalnie drażniących składników aktywnych, a w najbardziej rozbudowanym zestawie było ich 21. W 76 proc. tych materiałów pojawiał się przynajmniej jeden kosmetyk zawierający potencjalny alergen kontaktowy.

Ryzyko podrażnienia rośnie szczególnie wtedy, gdy podobne składniki powtarzają się w kilku produktach. Kwas może znaleźć się jednocześnie w toniku, serum i maseczce, a substancje zapachowe w kolejnych kosmetykach. Skóra ma wtedy kontakt z całym zestawem substancji aktywnych naraz, co może sprzyjać pieczeniu, zaczerwienieniu i przesuszeniu.

Wśród rozbudowanych, wieloetapowych rutyn zabrakło jednak produktu, którego można byłoby spodziewać się w nich najczęściej. Ochrona przeciwsłoneczna pojawiała się tylko w 26,2 proc. analizowanych filmów. Dzieci sięgały więc po serum, maseczki czy produkty z aktywnymi składnikami, a filtr przeciwsłoneczny pozostawał poza większością pokazywanych rutyn.

Przy zdrowej skórze dziecka podstawowa rutyna może zamknąć się w kilku krokach.

American Academy of Dermatology (AAD), największa amerykańska organizacja zrzeszająca dermatologów, oraz American Academy of Pediatrics (AAP), skupiająca około 67 tys. pediatrów i specjalistów zajmujących się zdrowiem dzieci, zalecają przede wszystkim łagodne oczyszczanie, nawilżanie dopasowane do potrzeb skóry oraz ochronę przeciwsłoneczną.

Preparat do mycia ma usuwać pot, sebum i zabrudzenia bez mocnego odtłuszczania skóry. Przy cerze suchej lub wrażliwej American Academy of Dermatology opisuje, że wieczorne oczyszczenie może być wystarczające.

Przy wyborze prostego żelu czy kremu warto zwrócić uwagę na substancje zapachowe.Należą one do składników, które mogą wywoływać podrażnienie lub alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Przy skórze wrażliwej dobrym wyborem są więc kosmetyki bezzapachowe.

Krem przydaje się przede wszystkim wtedy, gdy po myciu pojawia się suchość, szorstkość albo uczucie ściągnięcia. W takiej sytuacji jego zadaniem jest nawilżenie skóry i wsparcie jej bariery ochronnej, a nie dostarczenie kolejnej porcji modnych składników aktywnych.

Szukając kosmetyków dla młodszej skóry, można zacząć od produktów przeznaczonych do pielęgnacji skóry dzieci. W tej kategorii znajdują się m.in. kremy, balsamy, olejki oraz emolienty przeznaczone do pielęgnacji suchej, wrażliwej i delikatnej skóry dziecka.

Retinol zrobił ogromną karierę w pielęgnacji dorosłych. Jest pochodną witaminy A i należy do retinoidów. W kosmetykach wykorzystuje się go przede wszystkim przy takich problemach jak oznaki starzenia, przebarwienia czy nierówna struktura skóry.

U zdrowej 10-latki trudno znaleźć powód, dla którego retinol miałby stać się elementem codziennej pielęgnacji. Zamiast dodatkowej korzyści może przynieść zaczerwienienie, pieczenie, przesuszenie lub złuszczanie skóry.

American Academy of Dermatology w materiałach dotyczących pielęgnacji dzieci i młodszych nastolatków wymienia retinol oraz kwasy złuszczające wśród składników, których lepiej unikać, dopóki skóra nie ma konkretnego problemu wymagającego takiego działania.

Co innego, gdy pojawia się trądzik. W jego leczeniu dermatolodzy wykorzystują retinoidy, m.in. adapalen, tretinoinę, tazaroten czy trifaroten. Są to substancje o określonym działaniu leczniczym, stosowane dlatego, że skóra ma konkretny problem, a nie jako kolejny etap kosmetycznej rutyny.

To rozróżnienie jest ważne również wtedy, gdy dziecko widzi w internecie, że “retinoidy są dobre na trądzik”. Warto mu wytłumaczyć, że leki z tej grupy dobiera się do konkretnego problemu skóry, a kosmetyczny retinol używany bez potrzeby może pogorszyć jej stan.

Podobnie wygląda sytuacja z popularnym kwasem salicylowym, czyli BHA. Składnik ten pomaga ograniczać zaleganie komórek naskórka w ujściach mieszków włosowych, dlatego wykorzystuje się go między innymi przy zaskórnikach i w terapii trądziku.

Przy zdrowej skórze regularne złuszczanie kwasem nie daje podobnej korzyści, bo brakuje problemu, na który miałby odpowiadać.

Szczególnie łatwo przesadzić wtedy, gdy działanie złuszczające ma kilka produktów używanych jeden po drugim. Tonik z kwasem, serum i maseczka mogą razem dać skórze znacznie większą ekspozycję na substancje aktywne, niż sugeruje analiza każdego kosmetyku osobno.

Pieczenie po takim zestawie jest sygnałem podrażnienia, a nie potwierdzeniem skuteczniejszego "oczyszczania porów".

Kwasy AHA, do których należą między innymi kwas glikolowy i mlekowy, również są popularnym elementem internetowych rutyn. Ich działanie zależy od rodzaju kwasu, jego stężenia oraz pH produktu.

Food and Drug Administration (FDA), amerykańska federalna instytucja zajmująca się m.in. bezpieczeństwem leków i kosmetyków, zwraca uwagę na jeszcze jeden problem związany z kwasami AHA. Ich stosowanie może zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV, a tym samym podatność na oparzenia słoneczne.

W badaniu przywoływanym przez FDA po czterech tygodniach stosowania kwasów wrażliwość skóry na zaczerwienienie wywołane UV wzrosła średnio o 18 proc., a podatność na uszkodzenia komórkowe związane z UV była około dwukrotnie większa.

Badanie przeprowadzono na osobach dorosłych, dlatego jego wyniki opisują reakcję właśnie tej grupy. Jednocześnie dobrze pokazują zależność między stosowaniem AHA a znaczeniem konsekwentnej fotoprotekcji.

Tym bardziej zwraca uwagę wynik analizy TikToka:SPF pojawiał się tylko w mniej więcej jednej czwartej dziennych rutyn dzieci.

W rozmowie o dziecięcej pielęgnacji często można usłyszeć, że skóra dziecka jest "dużo cieńsza" albo "niedojrzała". Przy 10-latce taki opis jest już zbyt ogólny.

Pokazuje to badanie "Skin maturation from birth to 10 years of age: Structure, function, composition and microbiome", opublikowane w 2023 roku w "Experimental Dermatology". Badacze porównali parametry skóry 80 osób – od niemowląt po dzieci zbliżające się do 10. roku życia i dorosłych.

Oceniano między innymi, jak dużo wody skóra traci przez naskórek oraz jak z wiekiem zmienia się jej najbardziej zewnętrzna część, czyli warstwa rogowa. To właśnie ona tworzy pierwszą barierę ochronną skóry. Badacze sprawdzali jej grubość, wielkość tworzących ją komórek oraz zawartość lipidów, czyli tłuszczów pomagających uszczelniać przestrzenie między komórkami oraz ograniczać utratę wody.

U dzieci około 6. roku życia część parametrów związanych z działaniem bariery skórnej była już zbliżona do wartości obserwowanych u dorosłych, podczas gdy inne cechy skóry i mikrobiomu nadal zmieniały się wraz z wiekiem.

Dlatego sensowniejszym argumentem przeciwko rozbudowanej rutynie jest brak wskazań do stosowania większości produktów przeznaczonych do problemów dorosłej skóry, a nie porównywanie skóry 10-latki ze skórą niemowlęcia.

Promieniowanie UV działa na skórę od najmłodszych lat, dlatego ochrona przeciwsłoneczna jest jednym z nawyków, które warto wypracować wcześnie.

American Academy of Dermatology zaleca dzieciom i młodszym nastolatkom szerokopasmowy krem przeciwsłoneczny o SPF 30 lub wyższym. Taka rekomendacja dotyczy każdego koloru skóry, choć jasna karnacja zwykle szybciej reaguje zaczerwienieniem i oparzeniem słonecznym.

Na opakowaniu warto szukać informacji o ochronie przedUVA i UVB. UVB odpowiada przede wszystkim za oparzenia słoneczne, natomiast UVA dociera głębiej w skórę i uczestniczy m.in. w jej przedwczesnym starzeniu. SPF informuje głównie o ochronie przed promieniowaniem UVB. Dlatego przy wyborze kremu warto sprawdzić też, czy chroni przed UVA.

Filtr przydaje się też wtedy, gdy niebo jest zachmurzone. Chmury ograniczają ilość docierającego promieniowania, ale nie zatrzymują go całkowicie. Promieniowanie UV występuje nawet zimą, a podczas pobytu na śniegu ekspozycję może dodatkowo zwiększać odbijające się od niego światło.

Przy wyborze ochrony przeciwsłonecznej dla dzieci liczy się też to, czy dziecko będzie chciało jej używać. Krem powinien być dobrze tolerowany i wygodny w nakładaniu.

Podczas dłuższego pobytu na zewnątrz, filtr przeciwsłoneczny należy nakładać ponownie mniej więcej co dwie godziny, a także po kąpieli, intensywnym poceniu się lub wytarciu skóry ręcznikiem.

Wraz z początkiem dojrzewania skóra może stać się bardziej tłusta, a na czole, nosie czy brodzie mogą pojawić się pierwsze zaskórniki. To moment, w którym rutynę warto dostosować do nowych potrzeb.

Przy kilku zaskórnikach zwykle wystarczy zacząć od zmiany jednego elementu pielęgnacji, zamiast od razu dokładać tonik z kwasem, serum, peeling, maskę oczyszczającą oraz retinol.

Do dermatologa warto zgłosić się, gdy zmiany zapalne utrzymują się, pojawiają się bolesne grudki lub guzki, a trądzik zaczyna szybko się nasilać. Konsultacji wymagają też zmiany, po których zostają przebarwienia albo blizny. Im wcześniej rozpocznie się właściwe leczenie, tym większa szansa na ograniczenie ryzyka trwałych śladów po trądziku.

Innym sygnałem jest wyraźne pogorszenie stanu skóry po rozpoczęciu rozbudowanej pielęgnacji. Stałe pieczenie, swędzenie, zaczerwienienie czy intensywne łuszczenie mogą świadczyć o podrażnieniu. Przy kilku nowych kosmetykach stosowanych jednocześnie znalezienie odpowiedzialnego produktu staje się dodatkowo trudniejsze.

Dziesięciolatka może chcieć mieć własny żel do twarzy, krem czy kosmetyczkę tak samo, jak zaczyna wybierać ubrania po swojemu albo interesować się makijażem. Takie zainteresowanie daje dobrą okazję do pokazania, jak dobierać kosmetyki do rzeczywistych potrzeb skóry.

Warto przy okazji porozmawiać o tym, jak wygląda zwykła, zdrowa skóra. Widoczne pory, pojedyncze niedoskonałości czy nierówna faktura są czymś naturalnym. Gładka, błyszcząca twarz oglądana w krótkim filmie może wyglądać zupełnie inaczej dzięki światłu, makijażowi czy obróbce obrazu. Dziecko mogło przez to zacząć szukać kosmetyku na problem, którego wcześniej w swojej skórze nawet nie dostrzegało.

Pielęgnacja zaczyna się od obserwacji. Suche policzki mogą potrzebować nawilżenia. Jeśli czoło, nos i broda zaczynają wyraźniej się przetłuszczać, warto przyjrzeć się sposobowi oczyszczania. Pojawienie się trądziku otwiera z kolei temat pielęgnacji lub leczenia dobranego do konkretnych zmian skórnych.

Dobrym nawykiem jest też wprowadzanie nowych kosmetyków pojedynczo. Jeśli po kilku dniach pojawi się pieczenie, wysypka lub zaczerwienienie, łatwiej wtedy wskazać produkt, który mógł wywołać reakcję.

Dziecięca kosmetyczka może wyglądać znacznie skromniej od tej z TikToka: łagodny preparat oczyszczający, krem dopasowany do potrzeb skóry i regularnie stosowany SPF. Kwasy, retinoidy i inne składniki aktywne warto zostawić na moment, w którym pojawi się konkretny problem wymagający takiego działania.