Potówki

Skóra noworodka i niemowlęcia jest bardzo delikatna i wrażliwa na zmiany temperatury. Gdy dochodzi do jej przegrzania i nadmiernego pocenia, mogą pojawić się potówki. Sama wysypka nie jest groźna i zwykle ustępuje samoistnie, ale bywa dokuczliwa. Może powodować swędzenie, pieczenie, rozdrażnienie dziecka, a w konsekwencji także trudności ze snem i większą płaczliwość.

Najczęściej potówki pojawiają się wtedy, gdy dziecko jest przegrzane. Choć wielu rodzicom kojarzą się głównie z upałami, w praktyce bardzo często występują także jesienią i zimą. Wystarczy zbyt ciepłe ubranie, zbyt wiele warstw odzieży lub wysoka temperatura w pomieszczeniu.

Noworodki i młodsze niemowlęta mają jeszcze niedojrzały mechanizm termoregulacji, dlatego łatwiej się przegrzewają i intensywniej pocą. Pot sprzyja zablokowaniu ujść gruczołów potowych, co prowadzi do powstawania drobnych zmian skórnych.

Potówki mają postać drobnych, czerwonych lub różowych krosteczek. Najczęściej pojawiają się w miejscach, gdzie skóra jest bardziej wilgotna i słabiej wentylowana, czyli:

• na buzi i szyi,
• na klatce piersiowej i plecach,
• na karku,
• pod pachami,
• w fałdkach ud i pachwinach,
• w okolicy pieluszkowej.

Zmiany zwykle nie są bolesne, ale mogą powodować świąd i dyskomfort, przez co dziecko staje się niespokojne.

Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania potówkom jest unikanie przegrzewania i dbanie o to, by skóra dziecka była sucha i miała dostęp do powietrza.

• Regularnie sprawdzaj temperaturę w pomieszczeniu, w którym przebywa dziecko. Optymalna temperatura to około 20–22°C.
• Ubieraj dziecko w lekkie, przewiewne ubranka z naturalnych tkanin, takich jak bawełna.
• Unikaj ubrań i kocyków z tworzyw sztucznych, które zatrzymują ciepło i wilgoć.
• Pamiętaj o odpowiednim nawodnieniu dziecka.
• Noworodkom zakładaj maksymalnie jedną cienką warstwę ubrania więcej niż sobie i obserwuj reakcję dziecka.
• Sprawdzaj, czy maluch się nie przegrzewa, dotykając karku lub pleców. Skóra bardzo ciepła i wilgotna może świadczyć o przegrzaniu.

W większości przypadków potówki nie wymagają specjalistycznego leczenia, a podstawą jest pielęgnacja i zapewnienie skórze odpowiednich warunków.

• Pomocna może być kąpiel w letniej wodzie z dodatkiem mąki ziemniaczanej lub bardzo niewielkiej ilości nadmanganianu potasu. Woda powinna mieć jedynie lekko różowy kolor.
• Po kąpieli delikatnie osusz skórę, nie trąc jej ręcznikiem.
• Jeśli decydujesz się na stosowanie talku lub mąki ziemniaczanej, rób to z dużą ostrożnością. Preparaty te należy nakładać cienką warstwą, z dala od twarzy dziecka. Wdychanie pyłu talku może podrażniać drogi oddech niemowlęcia, dlatego nie wolno go rozsypywać w powietrzu ani stosować w pobliżu nosa i ust. Coraz częściej zaleca się zamiast talku lekkie preparaty barierowe lub emolienty w formie kremu.
• Do nawilżania skóry unikaj oliwek, które mogą nasilać zatykanie porów. Lepszym wyborem są delikatne emolienty przeznaczone dla niemowląt.
• Jak najczęściej pozwalaj dziecku leżeć bez ubranka, pamiętając o odpowiedniej temperaturze w pomieszczeniu.
• Dbaj o krótkie paznokcie dziecka, aby nie rozdrapywało zmian. Na noc możesz zakładać bawełniane rękawki lub skarpetki na rączki.

Choć potówki zwykle nie są powodem do niepokoju, warto skonsultować się z lekarzem, jeśli:

• zmiany szybko się rozprzestrzeniają,
• wysypka staje się bolesna, sączy się lub zaognia,
• objawy nie ustępują po 2–3 dniach,
• pęcherzyki się powiększają lub pojawiają się strupy,
• dziecko ma gorączkę lub wygląda na chore.

Rodzice często zastanawiają się, czy zmiany skórne są potówkami, czy objawem alergii. Potówki są wynikiem przegrzania i nadmiernego pocenia, natomiast alergia jest reakcją na alergen. Zmiany alergiczne zwykle są bardziej suche, łuszczące się i silnie swędzące, często towarzyszą im inne objawy, takie jak katar, kaszel czy problemy ze strony przewodu pokarmowego. Jeśli masz wątpliwości, warto skonsultować się z pediatrą.