Niebezpieczne skutki upałów

Podstawą ochrony dziecka przed upałem jest unikanie przegrzewania i bezpośredniej ekspozycji na słońce. Niemowląt nie należy wystawiać na słońce w godzinach największego nasłonecznienia, czyli między 11.00 a 16.00. Najlepszą porą na spacery są wczesne poranki i późne popołudnia.

Dziecko powinno mieć na głowie lekką, przewiewną czapkę lub kapelusz chroniący przed słońcem. W miarę możliwości niemowlę powinno przebywać w cieniu – niemowlęta nie powinny się opalać, nawet krótko. W upalne dni warto ograniczyć czas spędzany na zewnątrz.

Bardzo ważne jest także odpowiednie nawodnienie. Jeśli dziecko jest karmione piersią, wystarczy częstsze przystawianie do piersi – niemowląt poniżej 6. miesiąca życia nie dopaja się wodą ani innymi napojami. Dzieci starsze powinny pić regularnie wodę.

Podczas upałów niemowlę może być bardziej marudne, płaczliwe lub senne. Może gorzej spać i mniej chętnie jeść. To naturalne reakcje organizmu na wysoką temperaturę, dlatego tak ważna jest uważna obserwacja dziecka.

Jednym z najprostszych sygnałów ostrzegawczych jest kark dziecka. Jeśli jest gorący i wilgotny, oznacza to, że dziecku jest za ciepło i należy natychmiast zareagować – zdjąć nadmiar ubrania i przenieść je w chłodniejsze miejsce.

Potówki u niemowląt

Potówki są częstą i zwykle niegroźną reakcją skóry na przegrzanie. Mają postać drobnych czerwonych krostek lub pęcherzyków i pojawiają się najczęściej w fałdkach skóry, na karku, plecach, pod pachami i w pachwinach.

W przypadku potówek najważniejsze jest nieprzegrzewanie dziecka i zapewnienie skórze dostępu powietrza. Zmiany należy delikatnie myć i osuszać. Nie zaleca się smarowania potówek tłustymi kremami. Pomocne mogą być krótkie kąpiele w czystej wodzie lub w wodzie z dodatkiem skrobi (krochmalu).

Udar cieplny – stan zagrożenia życia

Udar cieplny to najcięższa postać przegrzania i stan bezpośredniego zagrożenia życia.

Objawy udaru cieplnego to:

• bardzo wysoka temperatura ciała (często powyżej 40°C)
• sucha, gorąca skóra (brak potu)
• szybki oddech i tętno
• silne pobudzenie lub apatia
• wymioty, ból głowy

Co robić przy podejrzeniu udaru cieplnego?

Natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe.
Do czasu przyjazdu pomocy:

• przenieś dziecko w chłodne miejsce
• rozpocznij stopniowe chłodzenie (okłady, zwilżanie skóry)
• jeśli dziecko jest przytomne, karmione piersią – przystaw do piersi

Odparzenia w czasie upałów

Wysoka temperatura, wilgoć i ograniczony dostęp powietrza sprzyjają powstawaniu odparzeń, zwłaszcza w okolicy pieluszkowej. Skóra staje się czerwona, podrażniona i bolesna.

Aby im zapobiegać, należy często zmieniać pieluchę, wietrzyć skórę i stosować kremy ochronne przeznaczone do tej okolicy. Pomocne mogą być także kąpiele w krochmalu.

Odwodnienie - groźny problem

Upał zwiększa ryzyko odwodnienia, szczególnie u niemowląt. Objawami mogą być apatia, senność, suche usta, mała ilość ciemnego moczu oraz brak łez podczas płaczu.

Jeśli podejrzewasz odwodnienie, nie zwlekaj z kontaktem z lekarzem. U niemowląt odwodnienie rozwija się szybko i wymaga specjalistycznej oceny.

Przegrzanie (hipertermia) nie jest gorączką.
To kluczowe rozróżnienie.

Przegrzanie powstaje na skutek działania wysokiej temperatury otoczenia lub nadmiernego ubrania, a nie w wyniku infekcji. Temperatura ciała wzrasta, ponieważ organizm nie nadąża z oddawaniem ciepła.

Objawy przegrzania to:

• gorąca, zaczerwieniona skóra
• niepokój lub senność
• podwyższona temperatura ciała
• przyspieszony oddech i tętno

Co robić przy przegrzaniu dziecka?

Należy natychmiast schłodzić dziecko fizycznie:

• zdjąć nadmiar ubrania
• przenieść dziecko w chłodne, zacienione miejsce
• zapewnić dostęp świeżego powietrza
• zastosować chłodne (nie lodowate) okłady

Nie podaje się leków przeciwgorączkowych przy przegrzaniu, ponieważ nie działają one na mechanizm hipertermii i mogą opóźnić właściwą reakcję.