Haemophilus influenzae typu b (Hib)
Haemophilus influenzae typu b (Hib) to bakteria przenoszona drogą kropelkową, która przed wprowadzeniem powszechnych szczepień była jedną z najgroźniejszych przyczyn ciężkich zakażeń u małych dzieci. Obecnie, dzięki szczepieniom ochronnym, zakażenia Hib w Polsce należą do rzadkości, jednak bakteria ta wciąż stanowi zagrożenie dla dzieci nieszczepionych lub nie w pełni zaszczepionych.
Na samym początku warto jasno podkreślić najważniejszą informację z punktu widzenia rodziców: szczepienie przeciw Hib jest w Polsce obowiązkowe i bezpłatne, a jego wprowadzenie doprowadziło do niemal całkowitego wyeliminowania ciężkich zakażeń Hib w populacji dziecięcej.
Hib - jak działa ta bakteria i kogo dotyczy ryzyko?
Bakteria Hib kolonizuje górne drogi oddechowe. U części osób może bytować bezobjawowo w nosogardle, jednak w sprzyjających warunkach przedostaje się do krwiobiegu i może wywołać tzw. zakażenia inwazyjne, czyli obejmujące ośrodkowy układ nerwowy lub inne narządy.
W erze przedszczepiennej rzeczywiście największe ryzyko dotyczyło dzieci do 5. roku życia, dzisiaj ciężkie zakażenia Hib:
- występują bardzo rzadko,
- dotyczą głównie dzieci niezaszczepionych,
- mogą pojawiać się u osób z zaburzeniami odporności.
Jakie choroby może wywołać Hib?
Bakteria Hib może kolonizować górne drogi oddechowe, a w sprzyjających warunkach przedostawać się do krwiobiegu i powodować tzw. zakażenia inwazyjne. Do najpoważniejszych należą:
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
To jedna z najcięższych postaci zakażenia Hib. Choroba rozwija się gwałtownie i może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych. Objawy u małych dzieci obejmują gorączkę, senność, niepokój, wymioty, drgawki oraz uwypuklenie ciemiączka. U starszych dzieci pojawiają się silne bóle głowy, sztywność karku i zaburzenia świadomości.
Zapalenie nagłośni
Jest to ostre zapalenie górnej części krtani, które może prowadzić do nagłego zamknięcia dróg oddechowych. Objawia się silnym bólem gardła, trudnościami w połykaniu, ślinieniem się, dusznością i charakterystyczną pozycją pochyloną do przodu. To stan bezpośredniego zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej pomocy medycznej.
Zapalenie płuc
Hib może być przyczyną ciężkiego bakteryjnego zapalenia płuc, zwłaszcza u niemowląt. Objawy to wysoka gorączka, przyspieszony oddech, duszność i męczący kaszel. Wczesne leczenie znacząco zmniejsza ryzyko powikłań.
Sepsa (posocznica)
To uogólnione zakażenie organizmu, które rozwija się bardzo szybko i może prowadzić do niewydolności wielu narządów. Objawia się wysoką gorączką, dreszczami, zaburzeniami krążenia i pogorszeniem stanu ogólnego dziecka.
Szczepienie przeciw Hib - najskuteczniejsza ochrona
Szczepienie przeciw Haemophilus influenzae typu b jest w Polsce obowiązkowe i bezpłatne oraz realizowane w ramach Programu Szczepień Ochronnych. Szczepionka podawana jest w pierwszym roku życia, zwykle w preparatach skojarzonych.
Szczepienie:
- skutecznie chroni przed najcięższymi postaciami zakażeń Hib,
- znacząco zmniejsza ryzyko hospitalizacji i powikłań,
- zapewnia ochronę w okresie największej podatności dziecka na zakażenie.
Dzięki wysokiemu poziomowi wyszczepienia w Polsce inwazyjne choroby Hib należą dziś do rzadkości.
Kiedy pilnie zgłosić się do lekarza?
Niezależnie od statusu szczepienia, natychmiastowej konsultacji lekarskiej wymagają objawy takie jak:
- wysoka gorączka i gwałtowne pogorszenie stanu dziecka,
- trudności w oddychaniu lub połykaniu,
- drgawki, zaburzenia świadomości,
- silna senność lub niepokój.
Szybka diagnoza i leczenie mają kluczowe znaczenie dla rokowania.
Źródła
- Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB. Program Szczepień Ochronnych na rok 2025/2026.
- World Health Organization (WHO).Haemophilus influenzae type b (Hib) vaccines: position paper, aktualizacja 2024.