Wcześniak - kto to taki?

Wcześniak - kto to taki? Jak wygląda i jakie może mieć problemy?

 Ostatnia modyfikacja: 25/07/2018 , artykuł powstał: 4/11/2008

Prawidłowa ciąża trwa od 38 do 42 tygodni. Każde dziecko urodzone po zakończeniu 37 tygodnia ciąży, bez względu na wagę, nazywane jest noworodkiem donoszonym. Dzieci, które przyszły na świat przed ukończeniem owego 37 tygodnia nazywane jest noworodkiem przedwcześnie urodzonym czyli wcześniakiem.

Na ogół wszystkie noworodki, w tym wcześniaki, określamy w ten sposób, że dla każdego okresu trwania ciąży wyznacza się masę ciała minimalną, odpowiednią i maksymalną.

Jeżeli noworodek, czy wcześniak) ma wagę poniżej minimalnej lub powyżej maksymalnej w stosunku do Hbd to ma dodatkowe problemy zdrowotne. Dziecko urodzone w wieku 34Hbd z masą 3600g to wcześniak hipertrofik ( bardzo prawdopodobne , że ma cukrzycę), jeżeli np., dziecko urodzi się w 36 Hbd, z masą ciała 2000g to znaczy, że urodził się z dystrofią wewnątrzmaciczną, bo masa jego ciała jest za niska do Hbd, wtedy takiego wcześniaka nazywamy wcześniak, hipotrofik.

Współczesna medycyna pozwala utrzymać przy życiu nawet dzieci urodzone w 22 czy wręcz 20  tygodniu trwania ciąży. W Polsce rodzi się takich dzieci około 6%, ale szanse na przeżycie mają raczej te powyżej 24 tygodnia. Według  danych Instytutu Matki i Dziecka w 2016 roku w Polsce przyszło na świat 23 tys. wcześniaków. 

Mimo tak precyzyjnej definicji porodu przedwczesnego, jest ona niedoskonała, ponieważ między noworodkiem urodzonym w 24 tygodniu ciąży, a takim z 36 tygodnia rozciąga się przepaść. Statystyki są bowiem bezlitosne: im młodsze dziecko, tym mniejsze szanse przeżycia. Dlatego też spotyka się następujące podziały:

  • poród miernie przedwczesny od 32 t.c. do 36 t.c.,
  • poród bardzo przedwczesny <32 t.c. do 28 t.c.,
  • poród skrajnie przedwczesny <28 t.c.

Jak wygląda wcześniak?

Skóra wcześniaka jest prawie przezroczysta i pokryta meszkiem, a ponieważ jest tak cienka, prześwitują przez nią naczynia krwionośne. Skóra twarzy jest silnie pomarszczona, jakby luźna, buzia przypomina twarz starego człowieka.

Także budowa ciała jest nieproporcjonalna: ogromna głowa, małe, chude rączki i nóżki, długi tułów. Narządy płciowe nie są w pełni wykształcone – u chłopców moszna jest gładka, często brak w niej jąder, u dziewczynek wargi sromowe większe nie okrywają mniejszych. Dzieci nie mają odporności na wszelkie infekcje. Ich możliwości adaptacyjne są o wiele mniejsze niż dziecka urodzonego o czasie.

Często można spotkać się z obiegową opinią, według której lepiej urodzić dziecko w siódmym miesiącu niż w ósmym. Nie jest to prawdą, gdyż każdy tydzień i każde dodatkowe 100 gramów to większe szanse przeżycia.

reklama

Specjalna opieka po porodzie wcześniaka

Jeśli urodzisz wcześniaka, twoje maleństwo prawdopodobnie będzie wymagało dłuższego pobytu w szpitalu na specjalnym oddziale dziecięcym. Będą się nim opiekowali lekarze i wyspecjalizowany personel. Nie wahaj się zadawać pytań. Twoje dziecko może potrzebować dodatkowej pomocy w karmieniu i adaptacji natychmiast po porodzie. A od lekarzy powinnaś móc się dowiedzieć, co jest potrzebne i jaki będzie plan opieki nad maluszkiem.



Jakie problemy mogą wystąpić u dziecka urodzonego przedwcześnie?

Wśród wcześniaków są dzieci, które od razu po porodzie funkcjonują bez żadnych problemów. Jednak spora grupa będzie potrzebować pomocy. Przedwczesny poród może łączyć się z komplikacjami, a przedwczesne narodziny mogą powodować krótkotrwałe i długotrwałe problemy zdrowotne.

reklama

Problemy krótkoterminowe

Problemy z oddychaniem. Z powodu niedojrzałego układu oddechowego wcześniak może mieć problemy z oddychaniem. Może rozwinąć się zespół zaburzeń oddychania, ponieważ płuca nie mogą się normalnie rozszerzać i kurczyć. Czasem pojawia się dysplazja oskrzelowo-płucna lub/i bezdech. 

Problemy z mózgiem. Im wcześniej urodzi się dziecko, tym większe ryzyko krwawienia w mózgu, znane jako krwotok śródkomorowy. Na szczęście większość krwotoków jest łagodna i ustępuje. Niestety czasami powodują trwałe uszkodzenie mózgu.


Problemy z kontrolą temperatury. Wcześniaki szybko tracą ciepło ciał, gdyż nie posiadają odpowiedniej grubości tkanki tłuszczowej w ciele. Dlatego przedwcześnie urodzone niemowlęta często wymagają dodatkowego ciepła z podgrzewacza lub inkubatora. 

Problemy z sercem. Najczęściej występujące problemy z wcześniactwem u dzieci to przetrwały przewód tętniczy (PDA - naczynie łączące tętnicę płucną z aortą.) i niskie ciśnienie krwi).  Może prowadzić do szmerów, niewydolności serca i innych powikłań. Niskie ciśnienie krwi może wymagać korekty w płynach dożylnych, a czasami kończy się transfuzją krwi.


Problemy z metabolizmem. Niektóre wcześniaki mogą mieć nieprawidłowo niski poziom cukru we krwi (hipoglikemię), bo mają mniejsze zapasy zmagazynowanej glukozy niż dzieci urodzone o czasie. 

Problemy żołądkowo-jelitowe.Wcześniaki mają niedojrzały układy trawienny, co prowadzi do powikłań, takich jak martwicze zapalenie jelit (NEC).  Wcześniaki, które otrzymują tylko mleko matki, mają znacznie mniejsze ryzyko rozwoju NEC.

Problemy z układem odpornościowym.Niedorozwinięty układ odpornościowy zwiększa ryzyko infekcji, która jest niebezpieczna dla życia maluszków. 

Długotrwałe powikłania wcześniaka

Porażenie mózgowe. Jest ono wynikiem uszkodzenia centralnego układu nerwowego. Najczęściej problemy są związane z koordynacją ruchową różnego stopnia sztywnością lub wiotkością mięśni, przełykaniem pokarmów, czy mówieniem.


Problemy z nauką. Z badań wynika, że u przedwcześnie urodzonych dzieci (przed 26 tygodniem ciąży) istnieje wysokie ryzyko pojawienia się przed ukończeniem 11 roku życia poważnych trudności w nauce.

Problemy ze wzrokiem. Przedwcześnie urodzone niemowlęta mogą rozwinąć retinopatię wcześniaków. Jeśli nie zostanie wykryta odpowiednio wcześnie, może osłabić wzrok i spowodować ślepotę.

Problemy ze słuchem. Przedwcześnie urodzone dzieci są narażone na zwiększone ryzyko utraty słuchu. Na szczęście, w tej chwili wszystkie noworodki mają sprawdzany słuch jeszcze w szpitalu.  

Problemy behawioralne i psychologiczne. Dzieci, które doświadczyły przedwczesnego porodu, częściej niż niemowlęta urodzone w terminie mogą mieć pewne problemy behawioralne lub psychologiczne, a także opóźnienia rozwojowe. 

SIDS Wcześniaki mają większe szanse na chroniczne problemy zdrowotne - infekcje, astmę i problemy żywieniowe; są również narażone na zwiększone ryzyko wystąpienia zespołu nagłej śmierci niemowląt (SIDS).

Joanna Górnisiewicz/Anna Ślusarczyk

Konsultacja - p.Maciej Zakrzewski, specjalista pediatrii

Ocena: 4.3 z 5. Ocen: 241

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją:

Zobacz także

Z wcześniakiem PILNIE do specjalisty

Z wcześniakiem PILNIE do specjalisty

Ponieważ bycie wcześniakiem oznacza nie tylko trudniejszy start, ale niesie ze sobą ryzyko konsekwencji...   Więcej

Rozwój somatyczny wcześniaków

Rozwój somatyczny wcześniaków

Rozwój somatyczny ocenia się, porównując wyniki pomiarów ze specjalnie opracowanymi normami. Umożliwia...   Więcej

Co grozi wcześniakom?

Co grozi wcześniakom?

Wcześniak, to jest dziecko, które przyszło na świat pomiędzy 22. a 37. tygodniem ciąży, od pierwszej...   Więcej

Rozwój wcześniaków

Rozwój wcześniaków

Kiedy powinno podnosić głowę? Kiedy siadać? Ile powinno ważyć? Jeszcze nie chodzi... - martwią się...   Więcej

Wcześniak pod opieką lekarską w 1. roku życia

Wcześniak pod opieką lekarską w 1. roku życia

Wcześniak od chwili, kiedy tylko pojawił się na świecie, znajduje się pod opieką neonatologa i innych...   Więcej

7 rzeczy, które powinni wiedzieć rodzice wcześniaka

7 rzeczy, które powinni wiedzieć rodzice wcześniaka

Wcześniaki stanowią blisko 7% dzieci urodzonych w Polsce. Większość z twoich przyjaciół nigdy nie...   Więcej

reklama

Niezbędniki w dziale niemowlęta