Szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi

Szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniom na błonicę, tężec i krztusiec są szczepienia, realizowane według kalendarza szczepień ochronnych. Dlaczego tak ważne jest przestrzeganie terminów oraz podawanie odpowiednich dawek szczepień? Jak objawiają się i czym grożą te niebezpieczne choroby o ciężkim przebiegu i groźnych powikłaniach? Co warto wiedzieć o szczepieniach na błonicę, tężec i krztusiec?

Błonica

Błonicę, dawniej nazywana dyfterytem, wywołuje bakteria o nazwie maczugowiec błonicy. To choroba o ciężkim przebiegu, która prowadzi do zapalenia krtani, problemów z oddychaniem, uszkodzenia serca i nerwów. Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z chorym lub nosicielem bakterii. Mimo leczenia 10–20% chorych dzieci umiera.

Tężec

Tężec wywołuje bakteria - laseczka tężca, która produkuje toksynę uznawaną za jedną z najsilniejszych trucizn. Jej przetrwalniki obecne są w glebie i kurzu, w mule zbiorników wodnych, jak również na zardzewiałych przedmiotach. Patogeny wnikają do organizmu człowieka przez zabrudzenie uszkodzonej skóry.

Tężec jest ciężką chorobą, podczas której występują bardzo silne i długotrwałe skurcze mięśni, zaburzenia oddychania, uszkodzenie nerwów, drgawki i zaburzenia przytomności. Aż 10–50% chorych umiera, nawet w przypadku prawidłowego leczenia.

Krztusiec

Krztusiec, niegdyś określany jako koklusz, jest poważną chorobą wywoływaną przez bakterię - pałeczkę krztuśca. Patogen wywołuje przewlekły, napadowy, męczący kaszel. U najmłodszych dzieci może wystąpić bezdech, drgawki i wyczerpanie. Możliwe są także poważne powikłania, takie jak zapalenie płuc i uszkodzenie mózgu z powodu niedotlenienia lub krwotoku. Choroba u niemowląt może doprowadzić do śmierci.

Szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi

Pełny cykl szczepień przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi jest bardzo skuteczny, a szczepienie  jest realizowane z wykorzystaniem szczepionki skojarzonej (tzw. DTP), która chroni jednocześnie przed wszystkimi trzema chorobami. Należy ona do grupy szczepionek „nieżywych” – zawiera nieaktywne toksyny błonicy i tężca oraz całe, zabite pałeczki krztuśca lub tylko kilka oczyszczonych białek tej bakterii.

W zależności od składnika skierowanego przeciwko krztuścowi wyróżnia się dwa typy tych szczepionek:

  • szczepionkę całokomórkową (DTPw), która zawiera całe, zabite bakterie krztuśca. Jest bezpłatna w ramach programu szczepień, przeznaczona dla dzieci w pierwszych 2 latach życia,
  • szczepionki bezkomórkowe (DTPa), które zamiast całych komórek bakteryjnych zawierają kilka oczyszczonych białek bakterii krztuśca. Wchodzą one w skład dostępnych w Polsce szczepionek wieloskładnikowych (Hexacima, Infanrix hexa, Infanrix-IPV + Hib, PENTAXIM).

Szczepionka całokomórkowa (DTPw) jest oferowana bezpłatnie w ramach obowiązującego programu szczepień ochronnych. Szczepionki bezkomórkowe (DTPa) są bezpłatne dla dzieci, u których występują trwałe przeciwwskazania do szczepienia DTPw, wcześniaków (dzieci urodzonych przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży lub z masą ciała mniejszą niż 2500 g) oraz dla wszystkich dzieci w 6. roku życia. Odpłatne są natomiast szczepionki szczepionki wieloskładnikowe, które zawierają DTPa.

Dostępne są także szczepionki bezkomórkowe przeciwko krztuścowi dla dzieci powyżej 4. r.ż., młodzieży i dorosłych (Adacel, Boostrix), stosowane w szczepieniach przypominających w ramach PSO. W szczególnych sytuacjach, tzn. u dzieci, które nie mogą być szczepione przeciwko krztuścowi z powodu trwałych przeciwwskazań, a także w niektórych przypadkach profilaktyki tężca stosuje się szczepionki zawierające tylko antygeny błonicy i tężca (DT).

Ponieważ odporność po szczepieniu stopniowo się zmniejsza, w przypadku błonicy i tężca po 8–10 latach, a krztuśca nieco szybciej, utrzymanie odporności wymaga powtarzania szczepienia co kilka lat (tzw. dawki przypominające).

reklama

Szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi

Szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (DTP) są przeznaczone dla dzieci do ukończenia 3. (całokomórkowa) lub 7. roku życia (bezkomórkowa). Szczepienia przypominające u starszych dzieci w wieku szkolnym, młodzieży i dorosłych wykonuje się szczepionkami przeznaczonymi dla tych grup wiekowych (Adacel, Boostrix). Szczepionki te zawierają bezkomórkowy komponent krztuścowy.

Kompletne szczepienie podstawowe składa się z 4 dawek szczepionki. Pierwszą dawkę dziecko otrzymuje między 6. a 8. tygodniem życia, kolejne dwie co 6–8 tygodni (w 3.–4. i 5.–6. mż.), a czwartą między 16. a 18. miesiącem życia. Szczepionkę podaje się w zastrzyku domięśniowym.

Szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi - NOP

Szczepionka DTP może wywoływać niepożądane odczyny poszczepienne (NOP), za co głównie odpowiada składnik „krztuścowy”, zwłaszcza w szczepionce całokomórkowej (DTPw). Większość NOP występuje w ciągu 48 godzin po szczepieniu. Są to najczęściej objawy w miejscu wstrzyknięcia, takie jak zaczerwienienie, ból i obrzęk, które mogą wystąpić nawet u połowy dzieci oraz niewysoka gorączka i senność.

reklama

Szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi - przeciwwskazania

Szczepionki całokomórkowej przeciwko krztuścowi (DTPw) nie wolno podawać dzieciom:

  • po ukończeniu 3. roku życia,
  • chorym na choroby neurologiczne o postępującym charakterze,
  • dzieciom, u których wystąpiły poważne odczyny po podaniu poprzedniej dawki DTPw.

Szczepionki bezkomórkowej przeciwko krztuścowi (DTPa) nie wolno podawać dzieciom:

  • po ukończeniu 7. roku życia,
  • chorym na postępujące choroby neurologiczne,
  • dzieciom, u których po poprzednim szczepieniu przeciwko krztuścowi wystąpiły poważne zaburzenia neurologiczne, których nie można wyjaśnić innymi przyczynami.

Błonica, tężec, krztusiec – ryzyko zachorowania

Ryzyko zachorowania na błonicę i tężec jest w Polsce niewielkie - dzięki powszechnym szczepieniom, które nie tylko uodparniają dziecko, ale także ograniczają liczbę nosicieli bakterii. Błonica praktycznie nie występuje w Polsce, jednak istnieje możliwość jej pojawienia się wraz z nieszczepionymi gośćmi zza wschodniej granicy.

Z kolei ryzyko zachorowania na krztusiec jest znacznie większe, gdyż choroba ta występuje w Polsce u nastolatków i osób dorosłych, które nie mają odporności poszczepiennej. Na krztusiec chorują głównie ci, u których zmniejszył się poziom odporności po szczepieniu lub zachorowaniu na krztusiec.

Bibliografia:
www.mp.pl/pacjent/szczepienia/szczepienia-i-szczepionki/59269,szczepienie-przeciwko-blonicy-tezcowi-i-krztuscowi
zaszczepsiewiedza.pl
szczepienia.pzh.gov.pl

Ocena: Jeszcze nie ma ocen...

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją:

Zobacz także

Szczepionka przeciw WZW B

Szczepionka przeciw WZW B

Szczepionka przeciw WZW B w kalendarzu szczepień obowiązkowych znajduje się od początku lat…   Więcej

10 faktów na temat szczepień przeciwko pneumokokom. Dlaczego warto?

10 faktów na temat szczepień przeciwko pneumokokom. Dlaczego warto?

Szczepienie przeciwko pneumokokom jest jednym z najważniejszych szczepień u dziecka. Według Światowej…   Więcej

10 sposobów, które cię uchronią przed pneumokokami

10 sposobów, które cię uchronią przed pneumokokami

Pneumokoki - dwoinki zapalenia płuc, Streptococcus pneumoniae – to bakterie tlenowe, które wywołują…   Więcej

10 mitów na temat szczepionek i szczepień

10 mitów na temat szczepionek i szczepień

Szczepienia należą do największych osiągnięć medycyny. Szczepimy siebie i swoje dzieci po to, by uniknąć…   Więcej

BCG – szczepienie przeciw gruźlicy

BCG – szczepienie przeciw gruźlicy

BCG – szczepienie przeciw gruźlicy, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych, powinno być wykonane po…   Więcej

Mamy chcą bezpłatnej i obowiązkowej szczepionki przeciw rotawirusom.  [badania]

Mamy chcą bezpłatnej i obowiązkowej szczepionki przeciw rotawirusom. [badania]

77% mam uważa, że szczepienia przeciwko rotawirusom powinny znaleźć się w programie bezpłatnych,…   Więcej

reklama