Szczepionka błoniczo-krztuścowo-tężcowa DiTePer

Błonica jest chorobą zakaźną, w której niebezpieczeństwo wynika nie tylko z samej infekcji, ale przede wszystkim z toksyny produkowanej przez bakterie. Toksyna ta może prowadzić do ciężkich uszkodzeń serca, układu nerwowego i nerek. Charakterystyczne naloty w gardle mogą powodować narastające trudności w oddychaniu, a nieleczona choroba bywa śmiertelna nawet u wcześniej zdrowych dzieci.

Tężec różni się od wielu innych chorób zakaźnych tym, że nie przenosi się między ludźmi. Do zakażenia dochodzi przez zanieczyszczoną ranę, często zupełnie niepozorną. Toksyna tężcowa powoduje silne, bolesne skurcze mięśni całego ciała, zaburzenia oddychania i pracy serca. Leczenie jest trudne, długotrwałe i nie zawsze skuteczne, dlatego jedyną realną ochroną pozostaje szczepienie.

Krztusiec, znany także jako koklusz, jest szczególnie groźny dla niemowląt. Napady kaszlu mogą prowadzić do bezdechów, niedotlenienia, wymiotów, a u najmłodszych dzieci nawet do zagrożenia życia. Co ważne, odporność po przechorowaniu lub szczepieniu nie jest trwała, dlatego konieczne są dawki przypominające w kolejnych latach życia.

Współczesne szczepienia przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi znacząco różnią się od preparatów stosowanych kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu. Dawna szczepionka DiTePer, zawierająca pełnokomórkowy komponent krztuśca, została w większości zastąpiona przez szczepionki bezkomórkowe (DTaP), które są lepiej tolerowane i wiążą się z mniejszą liczbą nasilonych odczynów poszczepiennych.

Najczęściej stosuje się dziś szczepionki skojarzone, takie jak Hexacima, Infanrix hexa czy PENTAXIM. Oznacza to, że jedno wkłucie chroni dziecko jednocześnie przed kilkoma chorobami zakaźnymi. Dla dziecka oznacza to mniej zastrzyków, a dla rodziców, prostszy i bardziej przejrzysty schemat szczepień.

Zgodnie z aktualnym Programem Szczepień Ochronnych pierwsze dawki szczepienia podawane są już w pierwszych miesiącach życia. Wynika to z faktu, że niemowlęta są szczególnie wrażliwe na ciężki przebieg krztuśca i błonicy, a odporność bierna przekazana przez matkę nie zapewnia wystarczającej ochrony na dłuższą metę.

Szczepienie odbywa się etapami, tak aby układ odpornościowy dziecka mógł stopniowo wytworzyć trwałą odpowiedź immunologiczną. W późniejszych latach konieczne są dawki przypominające, ponieważ odporność z czasem słabnie – dotyczy to zwłaszcza krztuśca.Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych w Polsce:

1. dawka: 2. miesiąc życia
2. dawka: 3–4. miesiąc życia
3. dawka: 5–6. miesiąc życia
4. dawka uzupełniająca: 16–18. miesiąc życia

Dodatkowo w późniejszych latach życia stosuje się dawki przypominające z mniejszą zawartością antygenów (dTap).

Jednym z najczęstszych źródeł niepokoju rodziców są przeciwwskazania do szczepień. Współczesna medycyna bardzo wyraźnie podkreśla, że większość chorób przewlekłych nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia. Cukrzyca, choroby nerek, alergie czy wcześniactwo nie wykluczają szczepień, a wręcz przeciwnie – dzieci z chorobami przewlekłymi często szczególnie potrzebują ochrony przed zakażeniami.

Bezwzględne przeciwwskazania są rzadkie i obejmują głównie ciężkie reakcje alergiczne po wcześniejszej dawce lub poważne powikłania neurologiczne o nieustalonej przyczynie. Każdorazowo dziecko jest badane przed szczepieniem, a decyzję podejmuje lekarz kwalifikujący.

Przeciwwskazania bezwzględne (rzadkie):

• ciężka reakcja anafilaktyczna po poprzedniej dawce
• ciężka encefalopatia o nieustalonej przyczynie po wcześniejszym szczepieniu przeciw krztuścowi

Co NIE jest przeciwwskazaniem:

• cukrzyca
• choroby nerek
• choroby reumatyczne
• alergie
• wcześniactwo
• stabilne choroby przewlekłe

W razie wątpliwości decyzję zawsze podejmuje lekarz kwalifikujący do szczepienia.

Niepożądane odczyny poszczepienne najczęściej mają łagodny i przejściowy charakter. U wielu dzieci pojawia się niewielki ból lub zaczerwienienie w miejscu wkłucia, czasem stan podgorączkowy, rozdrażnienie czy senność. Są to objawy świadczące o tym, że układ odpornościowy reaguje na szczepionkę.

Poważne odczyny poszczepienne zdarzają się bardzo rzadko i są dokładnie monitorowane przez system nadzoru sanitarnego. Warto pamiętać, że ryzyko ciężkich powikłań po chorobach, przed którymi chroni szczepienie, jest wielokrotnie większe niż ryzyko poważnych NOP.

Sprawdzone źródła

• Program Szczepień Ochronnych – Główny Inspektorat Sanitarny
• Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH
• Medycyna Praktyczna – Szczepienia ochronne
• Ministerstwo Zdrowia
• Polskie Towarzystwo Wakcynologii