Czy mogę jeść ser pleśniowy i żółty, kiedy karmię piersią?
Karmiąca mama może jeść zarówno sery żółte, jak i pleśniowe. Ograniczenia dotyczące serów pleśniowych obowiązują w ciąży, ale nie w okresie laktacji. Jedynym realnym powodem do eliminacji sera z diety jest stwierdzona alergia niemowlęcia na białko mleka krowiego (dotyczy ok. 0,5% dzieci karmionych piersią). Dla bezpieczeństwa wybieraj sery z mleka pasteryzowanego.
Ciąża a karmienie piersią to nie to samo
W internecie krąży mnóstwo list "zakazanych produktów dla karmiących mam", które w rzeczywistości dotyczą ciężarnych. Sery pleśniowe są tego najlepszym przykładem. W ciąży kobiety są od 10 do 20 razy bardziej podatne na listeriozę, zakażenie bakterią Listeria monocytogenes, które może prowadzić do poronienia, porodu przedwczesnego lub poważnej infekcji u noworodka. Dlatego ciężarnym zaleca się unikanie miękkich serów z mleka niepasteryzowanego.
U karmiących matek sytuacja jest zupełnie inna. Nie ma dowodów naukowych na to, że Listeria przenosi się do mleka matki. Jak podaje podręcznik laktacji Lawrencego, w literaturze medycznej nie opisano transmisji Listerii przez pokarm. Karmiąca mama, która zachoruje na listeriozę, przechodzi ją jak grypę, a niemowlę karmione piersią nie jest narażone na zakażenie tą drogą.
Które sery są bezpieczne podczas karmienia piersią?
Krótka odpowiedź: praktycznie wszystkie, pod warunkiem że są świeże, prawidłowo przechowywane i wyprodukowane z mleka pasteryzowanego.
Sery twarde i półtwarde (żółte) takie jak gouda, cheddar, ementaler, parmezan, edamski czy tylżycki to doskonałe źródło wapnia i białka dla karmiącej mamy. Plaster sera żółtego (ok. 30 g) dostarcza około 200 mg wapnia, czyli blisko 1/5 dziennego zapotrzebowania. Sery twarde zawierają minimalną ilość laktozy (jest rozkładana podczas dojrzewania), więc są dobrze tolerowane nawet przez kobiety z nietolerancją laktozy. Jedna do dwóch porcji dziennie (30-60 g) to rozsądna ilość, która wzbogaca dietę bez nadmiaru tłuszczów nasyconych i sodu.
Sery pleśniowe z białą skórką (brie, camembert) i sery pleśniowe z niebieską/zieloną pleśnią (roquefort, gorgonzola, fourme d'Ambert) są bezpieczne dla karmiących mam, jeśli wyprodukowano je z mleka pasteryzowanego. W Polsce i UE zdecydowana większość serów dostępnych w supermarketach jest pasteryzowana. Informacja ta powinna znajdować się na etykiecie. Jedź je z przyjemnością, w rozsądnych ilościach.
Sery miękkie (mozzarella, feta, ricotta, mascarpone, twaróg, ser śmietankowy) to kolejna bezpieczna opcja. Są łagodniejsze w smaku i lżejsze, co bywa zaletą w pierwszych tygodniach po porodzie.
Oscypki i sery regionalne produkowane z mleka niepasteryzowanego wymagają nieco większej ostrożności. Jeśli kupujesz je od sprawdzonego producenta i przechowujesz prawidłowo (lodówka, do 4°C), ryzyko jest minimalne. Możesz też podgrzać taki ser do temp. ok. 74°C (np. zapiekając na kanapce), co eliminuje ewentualne bakterie.
reklama
Jedyny realny powód do eliminacji sera: alergia na białko mleka krowiego
Alergia na białko mleka krowiego (ABMK) dotyka ok. 2-3% niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym i ok. 0,5% niemowląt karmionych piersią. Białka mleka krowiego (kazeina i serwatka), które mama spożywa w postaci sera, jogurtu czy mleka, przenikają w śladowych ilościach do pokarmu i mogą u predysponowanych niemowląt wywołać reakcję alergiczną.
Objawy, które mogą sugerować ABMK u niemowlęcia karmionego piersią to: uporczywy wyprysk lub atopowe zapalenie skóry nieustępujące po leczeniu miejscowym, krew lub śluz w stolcu, nasilone ulewanie, kolki wykraczające poza normę, biegunka lub zaparcia, rzadziej objawy ze strony układu oddechowego (katar, świszczący oddech).
Ważne jest to, że ABMK powinien rozpoznać lekarz (pediatra, alergolog) na podstawie obrazu klinicznego, diety eliminacyjnej i próby prowokacji. Według aktualnych wytycznych WAO DRACMA z 2023 r. nie należy eliminować nabiału z diety karmiącej mamy "na wszelki wypadek" lub "profilaktycznie".
Eliminacja jest zalecana tylko wtedy, gdy niemowlę karmione wyłącznie piersią ma wyraźne objawy alergiczne i lekarz zleci próbną dietę eliminacyjną (zazwyczaj na 2-4 tygodnie). Pochopna eliminacja nabiału pozbawia matkę cennego źródła wapnia, białka i witaminy D, i nie jest konieczna u zdecydowanej większości karmiących kobiet.
Dobra wiadomość: ABMK ustępuje u ok. 50% dzieci do 1. roku życia i u ponad 75% do 3. roku życia.
Ile sera jeść podczas karmienia piersią?
Nie ma sztywnych norm, ale orientacyjnie:
Karmiąca mama potrzebuje ok. 1000 mg wapnia dziennie. Dwie-trzy porcje nabiału (np. szklanka mleka lub jogurtu, dwa plastry sera, porcja twarogu) pokrywają znaczną część tego zapotrzebowania. Reszta pochodzi z warzyw (brokuły, jarmuż), orzechów (migdały), ryb (sardynki) i wzbogaconej żywności.
Ser żółty jest kaloryczny (ok. 350-400 kcal/100 g) i zawiera sporo tłuszczów nasyconych i sodu. Rozsądna dzienna porcja to 2-3 plastry (ok. 40-60 g). Można ją uzupełniać lżejszymi wariantami: mozzarellą, twarogiem, ricottą lub serem śmietankowym.
Ser pleśniowy jest nieco mniej kaloryczny (ok. 300-350 kcal/100 g), ale bardziej aromatyczny, więc naturalnie je się go mniej. Porcja 30-40 g dziennie to dobry punkt odniesienia.
reklama
Kiedy skontaktować się z lekarzem?
Skonsultuj się z pediatrą, jeśli po spożyciu przez Ciebie nabiału zauważysz u niemowlęcia: uporczywe zmiany skórne (wysypka, zaczerwienienie, suchość, świąd), krew lub śluz w stolcu, nasilone ulewanie lub wymioty po karmieniu, wyraźny niepokój lub kolki pojawiające się regularnie po Twoich posiłkach zawierających nabiał, biegunkę lub zmianę konsystencji stolca trwającą dłużej niż kilka dni.
Nie eliminuj nabiału na własną rękę bez konsultacji z lekarzem. Nieuzasadniona dieta eliminacyjna może prowadzić do niedoborów wapnia i witaminy D u Ciebie.
Źródła
- Lawrence RA, Lawrence RM. Breastfeeding: A Guide for the Medical Profession, 8th ed. Elsevier, 2016. [Standard laktacyjny: brak dowodów na transmisję Listerii przez mleko matki]
- MotherToBaby / OTIS. Listeria Infection (Listeriosis). Fact Sheet, January 2024. NCBI Bookshelf. Dostęp: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK582795/
- Netting MJ, Volders E, et al. WAO DRACMA guidelines update - X - Breastfeeding a baby with cow's milk allergy. World Allergy Organ J. 2023;16(11):100830. doi: 10.1016/j.waojou.2023.100830. PMID: 38028197; PMCID: PMC10656250.