Czy polip w szyjce macicy zagraża ciąży?

To dwa różne twory i warto je rozróżniać, bo inaczej wpływają na płodność i ciążę.

Polip szyjkowy wyrasta z błony śluzowej kanału szyjki macicy. Zwykle jest niewielki (kilka milimetrów do 1–2 cm), mięsisty, często widoczny gołym okiem podczas badania ginekologicznego we wziernikach. W zdecydowanej większości jest łagodny.

Polip endometrialny wyrasta z endometrium, czyli błony śluzowej wyściełającej jamę macicy. Może być pojedynczy lub mnogi, od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Do jego wykrycia potrzebne jest USG przezpochwowe, a złotym standardem diagnostyki jest histeroskopia, czyli wziernikowanie jamy macicy za pomocą cienkiej kamery.

Oba typy mogą nie dawać żadnych objawów i zostać wykryte przypadkowo. Mogą też powodować plamienia, krwawienia (szczególnie po stosunku) lub nieregularne miesiączki.

Tak, ale nie każdy i nie zawsze.

Polip szyjkowy rzadko wpływa na płodność. Tylko jeśli jest bardzo duży i fizycznie blokuje kanał szyjki macicy, może utrudniać przejście plemników. To sytuacja rzadka.

Polip endometrialny to inna historia. Może wpływać na płodność kilkoma mechanizmami. Polip zaburza receptywność endometrium, czyli zdolność błony śluzowej do przyjęcia zarodka. Gruczoły i podścielisko polipa nie reagują prawidłowo na progesteron, co utrudnia implantację. Polip wywołuje lokalny stan zapalny w jamie macicy (podwyższony poziom cytokin, aktywacja komórek tucznych), co zakłóca warunki potrzebne do zagnieżdżenia zarodka. Jeśli polip jest duży lub umiejscowiony przy ujściu jajowodów, może mechanicznie blokować drogę plemnikom lub zarodkowi.

Szacuje się, że u kobiet z niepłodnością polipy endometrialne występują u 11–45% badanych, czyli znacznie częściej niż w populacji ogólnej.

Według aktualnych wytycznych (SOGC 2024) kobietom z niepłodnością, u których stwierdzono polip endometrialny, zaleca się jego usunięcie niezależnie od wielkości polipa, ponieważ polipektomia poprawia szanse na naturalne poczęcie i na skuteczność inseminacji domacicznej.

Diagnostyka:

Pierwszym badaniem jest USG przezpochwowe. Jeśli obraz sugeruje polip, lekarz może zlecić sonohisterografię (USG z podaniem soli fizjologicznej do jamy macicy, co poprawia widoczność) lub histeroskopię diagnostyczną. Histeroskopia z celowaną biopsją to złoty standard, ponieważ pozwala jednocześnie zobaczyć zmianę, ocenić ją i pobrać materiał do badania histopatologicznego.

Leczenie:

Podstawową metodą leczenia polipów jest polipektomia histeroskopowa, czyli usunięcie polipa pod kontrolą kamery wprowadzonej do jamy macicy. Zabieg jest mało inwazyjny, precyzyjny i bezpieczny. Ryzyko powikłań (zrostów wewnątrzmacicznych) jest minimalne. Często wykonuje się go ambulatoryjnie.

Łyżeczkowanie jamy macicy (D&C) nie jest rekomendowane jako metoda usuwania polipów. Jest to zabieg wykonywany „na ślepo", co oznacza, że polip może zostać pominięty lub usunięty niecałkowicie. Aktualne wytyczne (GCH 2021, SOGC 2024) jednoznacznie wskazują, że D&C powinno być unikane w diagnostyce i leczeniu polipów.

A leczenie hormonalne? Hormony (np. progestageny) mogą spowalniać wzrost polipów lub zmniejszać objawy, ale nie powodują wchłonięcia polipa. Leczenie hormonalne nie jest rekomendowane jako samodzielna terapia polipów. Jeśli polip wymaga leczenia, metodą z wyboru jest polipektomia histeroskopowa.

Każdy usunięty polip powinien zostać zbadany histopatologicznie. Polipy są zwykle łagodne, ale w rzadkich przypadkach mogą zawierać komórki atypowe lub nowotworowe, dlatego badanie tkanki jest obowiązkowe.

Nie. Ale wymaga obserwacji.

Polip szyjkowy wykryty w ciąży zwykle nie stanowi zagrożenia dla dziecka. Może powodować plamienia, nawet przez wiele tygodni, co jest stresujące, ale najczęściej nie jest niebezpieczne. Plamienie nasilają się po stosunku lub badaniu ginekologicznym. Lekarz może zalecić kolposkopię (oglądanie szyjki w powiększeniu) i badanie cytologiczne, żeby ocenić charakter zmiany. W większości przypadków polip szyjkowy obserwuje się do porodu. Zdarza się, że odpadnie samoistnie podczas porodu. Na wszelki wypadek lekarz może zalecić ograniczenie aktywności seksualnej, żeby nie uszkodzić polipa i nie wywoływać silniejszych krwawień.

Polip endometrialny a ciąża to bardziej złożona sytuacja. Jeśli polip był obecny przed ciążą i nie został usunięty, może zwiększać ryzyko poronienia, ponieważ zaburza prawidłowe warunki w jamie macicy. Natomiast dane naukowe na ten temat są nadal ograniczone. Wytyczne SOGC 2024 wskazują, że istnieje związek między polipami endometrialnymi a powtarzającymi się poronieniami, ale dowody na to, że polipektomia zmniejsza ryzyko kolejnego poronienia, są na razie niewystarczające.

W czasie ciąży usunięcie polipa endometrialnego nie jest wykonywane. Leczenie ogranicza się do obserwacji i ewentualnego podawania leków, jeśli występuje krwawienie.

Dlatego tak ważne jest badanie przed ciążą. Jeśli planujesz ciążę, wykonaj USG przezpochwowe. Jeśli lekarz stwierdzi polip, podyskutuj o jego usunięciu przed zajściem w ciążę. Prosta, ambulatoryjna histeroskopia może oszczędzić Ci wielu miesięcy niepokoju.

Kiedy iść do lekarza?

Skontaktuj się z ginekologiem, jeśli zauważysz plamienie lub krwawienie między miesiączkami, krwawienie po stosunku, bardzo obfite lub nieregularne miesiączki. A jeśli jesteś w ciąży i pojawia się plamienie, skontaktuj się z lekarzem lub jedź do szpitala. To prawdopodobnie nic groźnego, ale wymaga oceny.

Czy polip szyjki macicy może się sam wchłonąć? Małe polipy szyjkowe mogą czasem odpaść samoistnie, ale nie „wchłaniają się". Jeśli polip jest bezobjawowy i mały, lekarz może zaproponować obserwację. Jeśli powoduje plamienia lub jeśli planujesz ciążę, bezpieczniej jest go usunąć.

Czy usunięcie polipa boli? Polipektomia histeroskopowa jest mało bolesna. Wiele zabiegów wykonuje się ambulatoryjnie, bez znieczulenia ogólnego. Możesz odczuwać dyskomfort podobny do skurczów miesiączkowych. Po zabiegu wracasz do domu tego samego dnia.

Czy polip może wrócić po usunięciu? Tak, polipy mogą nawracać. Dlatego po polipektomii zaleca się regularne kontrole USG. Nawrót nie oznacza, że zabieg był nieskuteczny. Po prostu taka jest natura tych zmian.

Czy polip w macicy to nowotwór? W zdecydowanej większości nie. Polipy są zmianami łagodnymi. Ryzyko przemiany złośliwej jest niskie, ale istnieje (szacunki wahają się od 0,5% do 3% w zależności od badania i populacji). Dlatego każdy usunięty polip trafia do badania histopatologicznego.

Czy mogę zajść w ciążę mając polip? Tak, wiele kobiet zachodzi w ciążę i rodzi zdrowe dzieci pomimo obecności polipa. Ale jeśli masz trudności z poczęciem, polip endometrialny powinien zostać usunięty, bo może zaburzać implantację zarodka.

Bibliografia:

1. Zimmer M, Pomorski M, Kamiński P et al. Rekomendacja Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotycząca zastosowania histeroskopii w ginekologii. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2019;4(3):121-132.
2. Diagnostyka i leczenie niepłodności — rekomendacje Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii (PTMRiE) oraz Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP), 2018. Sekcja 6.5: Polip endometrialny.
3. Bougie O, Randle E, Thurston J et al. Guideline No. 447: Diagnosis and Management of Endometrial Polyps. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada 2024;46(3):102402.
4. Bougie O, Randle E, Thurston J et al. Guideline No. 446: Hysteroscopic Surgery in Fertility Therapy. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada 2024;46(2).
5. Vitale SG, Haimovich S, Laganà AS et al. (Global Community of Hysteroscopy Guidelines Committee). Endometrial polyps: An evidence-based diagnosis and management guide. European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology 2021;260:70-77.