reklama
Zespół policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników (czyli PCOS) to zaburzenie występujące u 10 do 15% kobiet w wieku rozrodczym. Polega na zaburzeniu gospodarki hormonalnej i jest często przyczyną trudności w poczęciu dziecka.

Co to jest zespół policystycznych jajników?

Przyczyna tego zaburzenia nie jest znana, wiadomo natomiast jak do niego dochodzi. U zdrowej kobiety w czasie owulacji jeden z pęcherzyków znajdujących się w jajnikach dojrzewa (dzieje się to dzięki wzrostowi hormonu luteinizującego (LH). Pęcherzyk dojrzewając produkuje wiele hormonów, których zadaniem jest przygotowanie organizmu na przyjęcie zarodka, ale wydziela też hormony męskie tzw. androgeny, które sprawiają, że kobieta ma większą ochotę na seks.

Kiedy jajeczko opuści pęcherzyk, ten zamienia się ciałko żółte, które produkuje progesteron – niezbędny do zatrzymania produkcji LH, androgenów i dalszego przygotowania macicy do ciąży. U kobiet z PCOS pęcherzyk rośnie, ale nie pęka. Do owulacji nie dochodzi, LH nie spada, dojrzewają kolejne jajeczka, ale one znów nie pękają (zamieniają się w liczne cysty, które można zobaczyć na USG). Niedobór progesteronu powoduje kolejne zaburzenia w cyklu menstruacyjnym i błędne koło zamyka się.

Rozpoznanie

 

Żeby lekarz mógł rozpoznać PCOS potrzebuje stwierdzenia, że u pacjentki stwierdza się wystąpienie 2 z 3 kryteriów:

  1. Podwyższone stężenie męskich hormonów płciowych.
  2. Brak lub nieregularne owulacje.
  3. W obrazie USG obecność pęcherzyków (powyżej 12 lub objętość jajnika powyżej 10ml).

Objawy

  • Rzadkie, nieregularne mięsiączki. Pojawiające się krwawienie może być bardzo nieregularne.
  • Niepłodność wynikająca z braku owulacji.
  • Nadmierne owłosienie w miejscach, gdzie włosy rosną u mężczyzn, czasem pojawia się też maskulinizacja spowodowana nadmiarem androgenów.
  • Łysienie w sposób typowy dla mężczyzn.
  • Otyłość, w której tkanka tłuszczowa koncentruje się głównie poniżej pasa.
  • Przetłuszczająca się skóra, łojotok, trądzik.
  • Pojawienie się ciemnych plamek na skórze (tzw. rogowacenia ciemne).
  • Silny i przedłużający się zespół napięcia przedmiesiączkowego.
  • Podniesiony poziom insuliny i insulinooporność (cukrzyca jest silnie powiązana z PCOS).
  • Przewlekły ból miednicy, który pojawia się wtedy, gdy powiększone jajniki uciskają na inne narządy. 

Diagnoza POCS

Najprostszym do wykonania badaniem jest USG. Jednak stwierdzenie, że na jajniku występuje jedna lub więcej torbieli nie jest równoznaczne z PCOS. Lekarz powinien również stwierdzić zmiany androgeniczne – jeśli nie są one widoczne, to konieczne jest zrobienie badań na poziom hormonów. Ważnym objawem są też nieregularne cykle. Pojawienie się tylko jednego z tych objawów powinno skłonić do dokładniejszego badania i szukania innej przyczyny problemów. Zaburzenia owulacji i androgenizm mogą powodować też: hiperlaktynemia, niedoczynność tarczycy, gruczolaki nadnerczy lub jajników, wrodzony przerost nadnerczy czy zespół Chushinga.

Policystyczne jajniki  i co dalej?

Zaburzenia hormonalne niosą poważne konsekwencje dla zdrowia. Nie tylko niepłodność i brzydką cerę, ale też cukrzycę typu II (insulinooporną) czy nowotwory piersi i narządów rodnych. Choroby nie można wyleczyć, gdyż ma najprawdopodobniej podłoże genetyczne, ale można ją leczyć, dzięki czemu łagodzi się objawy. Pierwsze zalecenie lekarza to konieczność zrzucenia nadwagi, która może być przyczyną dodatkowej nadprodukcji hormonów męskich. Konieczne jest też rzucenie palenia. Lekarz przepisuje leki hormonalne (mają one również działanie antykoncepcyjne), które regulują pracę układu hormonalnego. W ostateczności, przy bardzo zaawansowanej chorobie sięga się po laparoskopię i inne chirurgiczne metody pozwalające na wycięcie części jajników.

PCOS a szanse na dziecko

Zespół policystycznych jajników rzeczywiście zmniejsza możliwości zajścia w ciążę, jednak nie jest to wyrok. Zwykle leczenie farmakologiczne pozwala na tyle wyregulować cykl, że dochodzi do owulacji i zapłodnienia. Ważne jest jednak, w razie stwierdzenia choroby, jak najszybsze rozpoczęcie leczenia i starań, nie odkładanie ich na później, bo wiadomo, że płodność kobiety zmniejsza się z wiekiem. Ważne jest przy tym utrzymywanie wagi w normie i prawidłowa aktywność fizyczna, bo zdrowy styl życia reguluje metabolizm i sprzyja dobremu funkcjonowaniu całego organizmu.

Joanna Górnisiewicz

reklama