Choroby tarczycy a ciąża

Choroby tarczycy a ciąża

Można się spotkać z mitem, że ciąża „leczy” wiele problemów zdrowotnych kobiet, a w szczególności reguluje gospodarkę hormonalną. Niestety bardzo często bywa odwrotnie, bo choć ciąża nie jest stanem chorobowym, to jednak obciąża organizm przyszłej mamy. W rezultacie jeżeli jakiś organ działał słabiej, to właśnie teraz może się to ujawnić. Takim organem, który daje się we znaki, gdy musi podołać zwiększonemu obciążeniu, jest właśnie tarczyca. Czym jest tarczyca, jak wpływa na ciążę, a i jak ciąża wpływa na nią? Dlaczego tak ważna jest jej diagnostyka i leczenie?

Tarczyca - co to takiego?

Tarczyca to gruczoł dokrewny zlokalizowany w szyi, który swoim wyglądem przypomina kokardę, motyla z rozłożonymi skrzydłami lub literrę H. Charakteru jej działania nie sposób nie dostrzec i przecenić, bowiem hormony, które wydziela, decydują o funkcjonowaniu organizmu.

Istnieją dwa główne hormony tarczycy - T3 i T4. Zwiększone stężenie hormonów tarczycy we krwi powoduje nadczynność tarczycy, a ich obniżenie - niedoczynność tarczycy.  Choroby tarczycy są niestety dość powszechne.

Tarczyca w ciąży

Tarczyca podczas ciąży może wpływać na zdrowie nie tylko przyszłej mamy, ale i dziecka. Hormony tarczycy są niezbędne do prawidłowego rozwoju malucha, ponieważ regulują wzrost tkanek, pobudzają dojrzewanie ośrodkowego układu nerwowego oraz kości. Zaburzenia czynności tarczycy mogą być przyczyną przedwczesnych porodów, poronień i upośledzenia umysłowego dziecka.

Nieprawidłowe funkcjonowanie tarczycy jest zagrożeniem dla mamy i dziecka.

Jakie objawy powinny niepokoić w ciąży?

Każda kobieta, która przed zajściem w ciążę była leczona hormonalnie z powodu zaburzeń pracy tarczycy, musi pozostawać pod opieką endokrynologa przez całą ciążę i jeszcze jakiś czas potem. Specjalista odpowiednio dobierze leki, a jeśli to konieczne, zleci badania, podejmie decyzję w kwestii podawania preparatów z jodem lub bez.

Choroby tarczycy u kobiet występują o wiele częściej niż u mężczyzn, a ryzyko zachorowania wzrasta zwłaszcza w okresach dużych zmian hormonalnych - w czasie ciąży, po urodzeniu dziecka, w okresie menopauzy.

O problemach z tarczycą należy powiedzieć lekarzowi jeszcze przed planowaną ciążą, nawet jeżeli problemy te występowały jakiś czas temu. Warto też wiedzieć, że tarczyca może być przyczyną problemów z płodnością – lekarz monitorujący starania zwykle zaleca konsultację ze specjalistą.

reklama

Na co powinnaś zwrócić uwagę?

Nawet jeśli przyszła mama przed ciążą nie miała kłopotów z tarczyca i nie leczyła jej, powinna zwrócić się do lekarza, gdy zaobserwuje u siebie dolegliwości:

  • uczucie niepokoju, nerwowość,
  • bezsenność,
  • częste dreszcze,
  • nasilona potliwość,
  • uczucie zmęczenia,
  • kołatanie serca (objawy przy nadczynności tarczycy),

lub:

  • osłabienie, zmęczenie,
  • kłopoty z oddychaniem przy wysiłku,
  • spadek koncentracji uwagi,
  • zaburzenia pamięci,
  • uczucie chłodu,
  • szorstka skóra, zrogowaciała na łokciach i kolanach,
  • zwolnienie akcji serca,
  • częste zaparcia (objawy możliwe przy niedoczynności tarczycy).

Oczywiście nie wszystkie objawy muszą się pojawić, aby nabrać wątpliwości do stanu tarczycy i zrobić badania.

Należy też zgłosić lekarzowi prowadzącemu ciążę biegunki, utratę wagi ciała lub jej niewystarczający przyrost, obecność wola (czyli chorobliwego powiększenia tarczycy znajdującej się u nasady szyi), ale też fakt istnienia problemów z tarczycą w rodzinie, szczególnie u bliskich krewnych.

Dlaczego leczenie tarczycy w ciąży jest ważne?

Zaburzenia pracy tarczycy mogą wpłynąć negatywnie na rozwój płodu. Prawidłowe stężenia hormonów tarczycy umożliwiają regulację wzrostu tkanek, przede wszystkim układu kostnego, warunkują dojrzewanie centralnego układu nerwowego oraz są odpowiedzialne za powstawanie pewnych enzymów.

Najważniejsza jest odpowiednia ilość hormonów w pierwszym okresie ciąży, kiedy płód nie jest jeszcze zdolny do samodzielnego ich wytwarzania.

Podczas pierwszego trymestru dostarczasz hormony tarczycy do płodu poprzez łożysko, a wraz z rozwojem ciąży, po około 12 tygodniach, tarczyca u dziecka zaczyna funkcjonować samodzielnie.

Jakie mogą być skutki niedoborów hormonów tarczycy w ciąży? Niedoczynność tarczycy

Zmniejszony poziom hormonów tarczycy we krwi powoduje niedoczynność tarczycy. Jest to spowodowane nieodpowiednim funkcjonowaniem samego gruczołu. Inne przyczyny to usunięcie tarczycy, radioterapia, leki, choroby przysadki itp.

Skutki niedoboru hormonów tarczycy mogą być bardzo poważne – przede wszystkim powodują upośledzenie umysłowe dziecka. Mogą też być odpowiedzialne za poronienie lub wcześniejsze odklejenie się łożyska.

Niedoczynność tarczycy może skutkować zarówno zwiększeniem ryzyka powikłań ciążowych, jak i rzutować na stan zdrowia dziecka po porodzie, szczególnie jego rozwój intelektualny.

Leczenie niedoczynności tarczycy u kobiet w ciąży polega oczywiście na doustnym podawaniu tyroksyny (T4). Celem leczenia jest ustabilizowanie poziomu hormonów oraz osiągnięcie rekomendowanego poziomu TSH (poniżej 2,5 mIU/l w pierwszym trymestrze ciąży, do 3,0 mIU/l w pozostałych).

reklama

Jakie mogą być skutki nadmiaru hormonów tarczycy w ciąży? Nadczynność tarczycy

Niekontrolowana i nierozpoznana nadczynność tarczycy podczas ciąży grozi poronieniem, niską wagą urodzeniową, przedwczesnym porodem, może prowadzić do nadczynności tarczycy u noworodka.
Dobra wiadomość jest taka, że jeśli stosujesz leki, szanse na nadczynność tarczycy u malucha stopniowo spadają.

Diagnostyka tarczycy

Niestety badania czynności tarczycy nie należą do standardowych badań przesiewowych u kobiet w ciąży. Niektórzy lekarze zlecają je wszystkim swoim pacjentkom, inni tylko tym z grupy ryzyka. Można je też wykonać prywatnie - szczególnie warto wówczas, gdy pojawiają się objawy sugerujące problemy z tarczycą w ciąży.

Jakie badanie warto wykonać, by zbadać tarczycę?

Lekarz pierwszego kontaktu lub ginekolog mogą zlecić badanie poziomu TSH – jest to pierwszy test, jaki wykonuje się przy podejrzeniu nieprawidłowości. Nie należy jednak samemu interpretować wyników, ponieważ ogólnie dostępne normy nie dotyczą kobiet w ciąży, a okres ten charakteryzuje się wieloma odrębnościami w interpretacji wyników. Należy poczekać na opinię zaufanego lekarza. Dlaczego?

W ciąży może dojść do pozornego zaburzenia poziomu hormonów tarczycy, co wynika z tego, że łożysko produkuje hormon HCG, którego działanie częściowo naśladuje TSH. Specjalista zleci prawdopodobnie kolejne badania, polegające na zmierzeniu poziomu innych hormonów i podejmie adekwatne do tego decyzje.

W ciąży nie wystarczy oznaczyć stężenia TSH, które - zwłaszcza w 1.trymestrze - jest fizjologicznie obniżone. Aby uzyskac pełny obraz, należy również zbadać T3 i T4 (badanie krwi na czczo).

reklama

Leczenie tarczycy w ciąży

Wiele mam ma obawy, że leki, które zażywają w ciąży, mogą być niebezpieczne dla dziecka, dlatego zdarza się, że podejmują decyzję o odstawieniu leków na „własną rękę”. Dodatkowym źródłem stresu jest to, że są to leki hormonalne i przekonanie, że hormony to coś złego i groźnego dla dziecka.

Jednak podawanie hormonów tarczycy jest bardzo ważne i absolutnie nie wolno zaniechać wyrównywania ich poziomu.

Prawidłowe leczenie rozpoczęte odpowiednio szybko oraz związana z tym regularna kontrola poziomu hormonów mogą wyeliminować ryzyko, jakie chora tarczyce niesie dla dziecka i matki.

Jod – potrzebny czy nie?

Badania wykazują, że nie tylko jest potrzebny, ale też niezwykle ważny w ciąży. Nawet niewielkie niedobory jodu mogą sprawić, że dziecko będzie mieć obniżone zdolności poznawcze.

To dlatego kobiety w ciąży powinny zadbać o wystarczającą ilość tego pierwiastka w swojej diecie (ryby, owoce morza, jodowana sól) lub zażywać odpowiednie preparaty zawierające jod. Decyzję o tym, aby nie podawać jodu może podjąć tylko i wyłącznie lekarz.

Poporodowe zapalenie tarczycy - co to takiego?

Objawy choroby tarczycy mogą pojawić się po raz pierwszy także po porodzie. Najczęsciej odpowiada za to poporodowe zapalenie tarczycy (PZT), będące odmianą choroby Hashimoto.

PZT to choroba autoimmunologiczna występującą w pierwszym roku po porodzie.

PZT uważane jest za poporodowe zaostrzenie autoimmunologicznego procesu zapalnego gruczołu tarczowego. U kobiet, u których zdiagnozowano poporodowe zapalenie tarczycy pojawiają się objawy nadczynności lub niedoczynności tarczycy. Prawidłowa funkcja tarczycy po roku od porodu powraca u większości, ale nie u wszystkich kobiet.

PPT może być przyczyną wystąpienia lub zaostrzenia objawów depresji poporodowej.

Poporodowe zapalenie tarczycy nie zawsze wymaga leczenia, ale warto być pod opieką endokrynologa, ponieważ może rozwinąć się przewlekła niedoczynność tarczycy.

Poporodowe zapalenie tarczycy przebiega najczęściej w dwóch fazach. Pierwszą z nich jest nadczynności tarczycy, drugą - faza niedoczynności tarczycy. Każdej fazie towarzyszą objawy charakterystyczne dla nadczynności i niedoczynności tarczycy.

Ocena: 4.5 z 5. Ocen: 4

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją:

Zobacz także

WZW typu A w ciąży

WZW typu A w ciąży

WZW typu A, zwane żółtaczką pokarmową lub chorobą brudnych rak, jest chorobą zakaźną, która uszkadza...   Więcej

Jod w ciąży

Jod w ciąży

Jod jest mikroelementem, który ma ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, ma ogromne...   Więcej

Depresja w ciąży

Depresja w ciąży

Ciąża postrzegana jest jako jeden z najpiękniejszych okresów życia kobiety, dlatego o wiele częściej...   Więcej

Zajść w ciążę po poronieniu

Zajść w ciążę po poronieniu

Utrata ciąży dla kobiety jest potwornym przeżyciem, a chęć powtórnego zajścia w ciążę wiąże się często z...   Więcej

Bakteryjne zapalenie pochwy w ciąży

Bakteryjne zapalenie pochwy w ciąży

Bakteryjne zapalenie pochwy dotyka nawet co trzecią ciężarną. Wywołują je namnażające się bakterie...   Więcej

Prenatalny rozwój mowy

Prenatalny rozwój mowy

Od momentu, gdy dziecko zostaje poczęte, trwa rozwój jego mowy i jest on procesem ciągłym, a...   Więcej

reklama

Niezbędniki w dziale ciąża