Wielowodzie w ciąży - objawy, leczenie, wpływ na poród

Wielowodzie, czyli nadmiar płynu owodniowego

Wielowodzie w ciąży - objawy, leczenie, wpływ na poród

Wielowodzie to nadmiar ilości płynu owodniowego, którym otoczone jest dziecko w czasie ciąży. Nie jest to przypadłość częsta - dotyczy mniej więcej 1,5 % ciąż. Wielowodzie, tak jak i małowodzie, może świadczyć o nieprawidłowościach lub powikłaniach w ciąży. Zwiększa ryzyko wielu powikłań okołoporodowych. Co warto o nim wiedzieć?

Kiedy mówimy o wielowodziu?

Wielowodzie to stan, kiedy w ciąży wód płodowych jest za dużo. Rozpoznaje się je, gdy jego ilość w III trymestrze ciąży wynosi ponad 2000 ml. Wielowodzie stanowi potencjalne zagrożenie dla matki i dziecka.

reklama

Czym są wody płodowe?

Wody płodowe, czyli płyn owodniowy, są obecne w pęcherzu płodowym. Płyn owodniowy powstaje z płynów ustrojowych matki i dziecka. Składa się z wody, białek, enzymów, witamin, hormonów i tłuszczy. Zawsze jest świeży, ponieważ nieustannie dochodzi do jego wymiany.

Wody płodowe pełnią wiele ważnych funkcji:

  • tworzą środowisko sprzyjajace rozwojowi malucha,
  • amortyzują wstrząsy,
  • chronią płód przed wahaniami temperatury,
  • chronią dziecko przed urazami mechanicznymi,
  • tworzą barierę ochronną przed bakteriami,
  • tłumią bodźce pochodzące ze świata zewnętrznego,
  • zapewniają swobodę ruchów,
  • zapewniaja dziecku wymianę i transport substancji odżywczych. Wody płodowe są niezbędne dla jego prawidłowego odżywienia i dotlenienia, biorą udział w przemianie materii dziecka.

Optymalna ilość wód płodowych jest wskaźnikiem prawidłowego rozwoju dziecka w macicy. Na początku ciąży płynu owodniowego jest niewiele. Ponieważ jest produkowany nieustannie, z biegiem czasu go przybywa. Na finiszu ciąży jego objętość wynosi 1000 – 1500 ml. Po 38. tygodniu ciąży zaczyna go powoli ubywać. To naturalny, fizjologiczny proces.

Objawy wielowodzia

Wielowodzie można stwierdzić podczas badania USG (ocena indeksu AFI). Jego objawy to: słabo wyczuwalne ruchy i tętno płodu, nadmierna ruchliwość płodu, a także powiększanie obwodu brzucha (zbyt duży obwód brzucha w porównaniu z zaawansowaniem ciąży) i szybki wzrost masy ciała, twarda i napięta macica.

Ponieważ wody płodowe spełniają wiele ważnych funkcji, nie jest dobry ani ich niedobór, ani nadmiar. Nadmiar wód płodowych źle na kondycję ciężarnej, powoduje komplikacje okołoporodowe, a w połogu opóźnia obkurczanie się macicy po porodzie.

Typowe objawy i powikłania wielowodzia to duszność, a także poród przedwczesny, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, wypadanie pępowiny i krwotok poporodowy. Wielowodzie często ma charakter bezobjawowy, rozpoznaje się je dopiero podczas rutynowego badania USG.

reklama

Przyczyny wielowodzia

Co może być przyczyną wielowodzia? W mniej więcej połowie przypadków nie udaje się tego stwierdzić (wielowodzie idiopatyczne). Jest to diagnoza z wykluczenia. Oznacza to, że by ją postawić, trzeba przeprowadzić wiele badań w poszukiwaniu możliwego źródła problemu.

W pozostałych przypadkach winą za wielowodzie obarcza się albo chorobę matki (np. cukrzyca, choroby nerek), wady wrodzone płodu (ośrodkowego układu nerwowego, przewodu pokarmowego, toksoplazmoza wrodzona), konflikt serologiczny. Wielowodzie często towarzyszy ciążom bliźniaczym.

Najczęstsze przyczyny wielowodzia to cukrzyca u ciężarnej, wady płodu utrudniające lub uniemożliwiające połykanie płynu owodniowego i infekcje wewnątrzmaciczne.

Powikłania podczas porodu

Wielowodzie może być nie tylko wyznacznikiem nieprawidłowości w ciąży, ale także prowadzić do powikłań w czasie porodu. Powikłaniami wielowodzia są między innymi:

  • przedwczesny poród,
  • przedłużenie pierwszej fazy porodu (rozciągnięte mięśnie macicy osłabiają skurcze),
  • wypadniecie pępowiny,
  • przedwczesne oddzielenie łożyska,
  • osłabienie czynności porodowej,
  • niedotlenienie wewnątrzmaciczne,
  • ostre wielowodzie.

Wielowodzie to także częste zmiany ułożenia dziecka w macicy, dlatego często ciążę kończą się cesarskim cięciem (dziecko w dniu porodu może być ułożone miednicowo lub poprzecznie).

reklama

Wielowodzie jest groźne dla płodu

Wielowodzie nie jest obojętne dla płodu. Badania dowodzą, że dzieci urodzone z ciąży z wielowodziem, częściej są hospitalizowane w oddziale intensywnej terapii noworodka i osiągają niższe wyniki w skali Apgar. Okazuje się jednak, że kluczowe dla rokowań jest nie tyle wielowodzie, co jego przyczyna.

Diagnostyka i leczenie wielowodzia

Podstawą diagnostyki wielowodzia jest badanie USG. Aby sprawdzić, czy wód płodowych jest za dużo, wykonuje się USG przezbrzuszne. To standardowa część badania w 18.-22. oraz 28.-32. tygodniu ciąży. Dwie najczęściej stosowane metody to pomiar najgłębszej kieszeni płynowej (MVP – maximal vertical pocket) oraz obliczanie wskaźnika płynu owodniowego (AFI – amniotic fluid index).

Leczenie wielowodzia zależy od ilości wód płodowych, tempa wzrostu ich objętości, a także wieku ciąży. Bardzo ważna jest kontrola ilości wód płodowych podczas badania USG.

Leczenie zachowawcze jest możliwe gdy wielowodzie jest co najwyżej umiarkowane, a objętość wód szybko nie wzrasta. Będzie polegało na częstych kontrolach lekarskich i oszczędnym trybie życia. Lekkie i umiarkowane przypadki wielowodzia rzadko wymagają interwencji.

Z kolei leczenie objawowe polega na odciąganiu nadmiaru płynu oraz podawaniu NLPZ. W skrajnych przypadkach przez powłoki brzuszne nakłuwa się macicę, by powoli puścić płyn owodniowy (amnioredukcja). Działania podejmuje się, gdy ciąża jest bardzo zaawansowana, a wielowodzie jest duże i postępujące. Możliwe jest także ukończenie ciąży. Trzeba pamiętać, że amnioredukcja nie usuwa przyczyny problemu, jakim jest wielowodzie, a zmniejsza jedynie nasilenie objawów. Niestety zabieg wiąże się z ryzykiem porodu przedwczesnego. To dlatego wykonuje się go, gdy objawy wielowodzia u matki są bardzo uciążliwe.

Bibliografia

  1. Ocena i postępowanie w przypadku wielowodzia
  2. Położnictwo i ginekologia, Grzegorz Bręborowicz, tom 1-2, PZWL, Warszawa 2013, wyd.1
  3. SMFM Consult Series #46: Evaluation and management of polyhydramnios, Society for Maternal-Fetal Medicine (SMFM), Jodi S. Dashe, MD, Eva K. Pressman, MD, Judith U. Hibbard, MD

Ocena: 4.5 z 5. Ocen: 8

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją: