Ciąża po 40. roku życia. Plusy i minusy. Szanse na dziecko

Ciąża po 40. roku życia. Plusy i minusy. Szanse na dziecko

Ciąża po 40. roku życia jest szczególna - i to nie tylko z medycznego punktu widzenia. Późną ciążę przechodzi się, a i przeżywa inaczej. Jakie są plusy ciąży po czterdziestce, a jakie się z nią wiążą niedogodności i zagrożenia? Co warto wiedzieć o ciąży po 40. roku życia?

W jakim wieku zajść w ciążę? Czy 40. to dobry czas?

Wiele kobiet zastanawia się, w jakim wieku najlepiej zajść w ciążę, a także czy późna ciąża, po 40., to dobry pomysł. Z biologicznego punktu widzenia optymalny czas dla kobiety na rodzenie dzieci przypada pomiędzy 18. a 20. rokiem życia, zaś szczyt kobiecej płodności to okres pomiędzy 20. a 25. rokiem życia. Jednak biologia to jedno, a psychika to drugie. Nie bez znaczenia są także takie kwestie jak stabilizacja i sytuacja życiowa.

Dwudziestoparoletnie dziewczyny najczęściej nie myślą o tym, by mieć dzieci. W tym okresie priorytetem są studia, praca, samodzielność, no i korzystanie z uroków i przywilejów młodości. To dlatego statystyczna Polka rodzi swoje pierwsze dziecko w 27. roku życia, choć pierwsze dziecko urodzone po 30. to właściwie norma. Rośnie też liczba kobiet, które myślą o macierzyństwie dopiero po 40. – chodzi zarówno o kobiety, które rodzą swoje pierwsze dziecko, jak i o mamy, które już odchowały swoje młodsze dzieci.

Z medycznego punktu widzenia pierwsza ciąża po 35. roku życia to ciąża późna. O prawdziwie późnym macierzyństwie mówi się, gdy kobieta zdecyduje się na pierwsze dziecko po 40. roku życia.

Ciąża po 40. Trudności z zajściem w ciążę

Ciąża po 40. jest możliwa, jednak z każdym kolejnym rokiem szanse na poczęcie dziecka maleją. To naturalne, że z wiekiem spada płodność kobiety, a im jest starsza, tym trudniej jej zajść w ciążę. Zaledwie 10 % kobiet po 40. roku życia ma szansę na zapłodnienie w sposób naturalny. W 44. roku życia - 1,6%.

Związane jest to z tym, że komórki jajowe powstają w okresie życia wewnątrzmacicznego, a ich ilość nie dość, że jest ograniczona, to i z każdym rokiem jest mniejsza (co roku tracimy około 13 000 jajeczek). Nie bez znaczenia jest także fakt, że z wiekiem komórki jajowe się starzeją, są również bardziej narażone na mutacje. Z czasem wymagają też znacznie większej stymulacji hormonalnej, aby móc się rozwinąć.

Aby określić szanse na naturalne zapłodnienie, należy wykonać badania, które pozwalają określić tzw. rezerwę jajnikową, czyli ilość komórek jajowych. Jakie badania wykonać? Najlepiej:

  • hormon AMH, hormonu anty-Müllerowskiego, który znajduje się w kobiecych jajnikach (w pęcherzykach pierwotnych),
  • oznaczenie stężenia hormonu FSH, który pobudza dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych
  • HCG,
  • AFC, czyli ocenę liczby pęcherzyków antralnych na podstawie USG.

Dobrą wiadomością jest fakt, że kobiety po 40. mogą zwiększyć swoje szanse na zajście w ciążę dzięki wsparciu hormonalnemu oraz metodzie in vitro.

Ciąża po 40. – późne ojcostwo

Komórki jajowe, które dojrzewają i owulują u kobiety po 40. częściej niż u młodych kobiet mają nieprawidłowości genetyczne. A co z późnym ojcostwem? Okazuje się, że w organizmie zdrowego mężczyzny stale powstają nowe i – co ważne - pełnowartościowe plemniki, które są zdolne do zapłodnienia jajeczka. Te, w odróżnieniu do jajeczek kobiet, powstają przez całe życie dorosłego mężczyzny.

O ile komórki jajowe są tak naprawdę starsze niż kobieta (ich wiek liczy się od chwili narodzin, a komórki powstają w okresie życia wewnątrzmacicznego), o tyle plemnik dojrzewa około 100 dni.

Ciąża po 40. roku życia – powikłania

Kobieta po czterdziestce, choć wciąż jest młoda, nie jest już tak wydolna jak dwudziesto- czy trzydziestolatka. Trudniej w tym wieku znosić trudy ciąży, obciążenia i dolegliwości. Pojawiają się też częściej choroby przewlekłe, takie jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2 czy niedoczynność tarczycy, które wpływają na przebieg ciąży. Zwiększa się ryzyko jej powikłań.

Co ważnie  nie tylko ta pierwsza, ale również kolejna ciąża po czterdziestce oznacza dużo większe ryzyko powikłań niż ciąże wcześniejsze.

U kobiet w późnej ciąży wzrasta ryzyko zatrucia ciążowego i wystąpienia cukrzycy ciężarnych. Często pojawiają się zaburzenia: wchłaniania czy tolerancji pokarmów, a także choroby: nerek, choroby układu krążenia. Znacznie zwiększa się także ryzyko poronienia. Po 40 roku życia przedwcześnie kończy się nawet ok. 40 % ciąż, ściślej mówiąc odsetek poronień wśród kobiet, którym udaje się zajść w ciążę wynosi:

  • 24% u 40-latek,
  • 38% u 43-latek,
  • 54% u 44-latek.

Z wiekiem rośnie prawdopodobieństwo ciąży mnogiej, co oznacza nie tylko podwójne szczęście i macierzyństwo, ale i większe ryzyko powikłań – i to zarówno dla matki, jak i dzieci.

Ciąża po czterdziestce a zdrowie dziecka

Nie jest tajemnicą, że u kobiet po 40. wzrasta ryzyko problemów chromosomalnych, które zwiększają prawdopodobieństwo poronienia oraz wad wrodzonych u płodu.  Szacuje się, u kobiety po 40. roku życia nawet 80% oocytów może mieć uszkodzone DNA. To zwiększa ryzyko aneuploidii, czyli nieprawidłowej liczby chromosomów u płodu.

Specjaliści twierdzą, że prawdopodobieństwo urodzenia dziecka z zespołem Downa jest zależne od wieku rodziców, a szczególnie wieku matki. To dlatego każda ciąża po 40. jest obarczona znacznie większym ryzykiem powikłań dotyczących dziecka. Pojawia się większe ryzyko wystąpienia wad chromosomalnych, np. zespołu Downa, Edwardsa czy Pataua. Z tego powodu w przypadku ciąży po 35. roku życia należy przeprowadzić badania prenatalne.

Można powiedzieć, że im starsza matka, tym większe ryzyko, dlatego po 35. roku życia trzeba poddać się przesiewowym badaniom prenatalnym, które oceniają ryzyko wystąpienia zaburzeń. Ryzyko dla matek 20-letnich wynosi 1 na 2000, 35-letnich - 1 na 800, a potem gwałtownie wzrasta, osiągając liczbę 1 na 45 i więcej w wieku 45 lat.

Z wiekiem rośnie również ryzyko urodzenia wcześniaka czy dziecka o niskiej wadze urodzeniowej. Dzieci urodzone przez dojrzałe kobiety są bardziej narażone na cukrzycę typu 1 oraz wysokie ciśnienie krwi.

Ciąża po 40. roku życia - poród

Sam poród u kobiety po 40. trwa dłużej i jest trudniejszy, bardziej obciążający. Powodem może być nie tylko gorsza wydolność czy sprawność fizyczna (jakby to nie brzmiało), ale i obniżona elastyczność tkanek, co przekłada się na trudności z rozwarciem szyjki macicy. Nieprzygotowana do porodu szyjka macicy, a także jej ograniczone możliwości do rozwierania się to najczęstsze powody cesarskich cięć. Statystyki mówią, że u większości mam po 40. ciąż w rozwiązuje się właśnie w ten sposób, ze wskazań medycznych.

Krótko mówiąc późna ciąża, zwłaszcza po 40. roku życia, jest ciążą wysokiego ryzyka i wymaga specjalnego traktowania zarówno przez personel medyczny, jak i same przyszłe mamy. Kobiety, które decydując się na późne macierzyństwo muszą bardzo dbać o swoje zdrowie.

Dobra wiadomość jest taka, że pomimo wysokiego ryzyka wystąpienia wyżej wymienionych powikłań, odsetek przypadków jest naprawdę niski.

Ciąża po 40. roku życia - zalety i plusy

Pamiętajmy jednak, że późne macierzyństwo i ciąża po czterdziestce to także zalety i radości – w końcu na świecie pojawi się dziecko, najczęściej wyczekane.

Bez wątpienia, niezależnie od tego, czy ciąża była planowana czy też nie, mamy w średnim wieku są bardziej zdyscyplinowane niż ich młodsze koleżanki. Ponieważ są bardziej świadome siebie, ale i zagrożeń, przestrzegają diety, terminów badań i wizyt lekarskich, słuchają zaleceń, pamiętają o zdrowym i higienicznym trybie życia.

Ponieważ ich sytuacja życiowa jest na ogół bardziej ustabilizowana, a związki, które tworzą – szczęśliwe i mniej burzliwe, ciąża przebiega spokojniej, w bardziej komfortowych okolicznościach. Prawdopodobnie mama po 40. roku życia jest w stanie zapewnić dziecku lepsze warunki życia i rozwoju, jest bardziej skupiona na dziecku, może poświęcić się wychowaniu dziecka, nie martwiąc się o swoją pozycję w pracy. To dlatego maluchy „starszych” mam są staranniej pielęgnowane. Sama radość!

Jak przygotować się do ciąży po 40.: badania

Jeśli planujesz ciążę po 40. roku życia, musisz pozostawać pod opieką ginekologa, lekarza rodzinnego i specjalistów, jeśli leczysz się na choroby przewlekłe. Pamiętaj, że stan zdrowia matki ma ogromne znaczenie dla prawidłowego rozwoju ciąży. Nieuregulowany poziom hormonów tarczycy czy nieleczone nadciśnienie tętnicze mogą nie tylko wpływać na stan zdrowia i samopoczucie, ale i być przyczyną poważnych powikłań.

Warto pamiętać, że ciężarne 40-letnie i starsze są bardziej narażone na udar niedokrwienny, udar krwotoczny, zawał serca i śmierć z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Dowodzą tego wyniki badań, między innymi te przedstawione na American Stroke Association's International Stroke Conference 2016.

Przed ciążą odwiedź także stomatologa, wylecz zęby. Stan zapalny w jamie ustnej czy próchnica mogą stanowić duże zagrożenie dla dziecka. Ponadto ich leczenie w ciąży jest mniej komfortowe niż zwykle.

Jak się przygotować do ciąży po czterdziestce: badania laboratoryjne i obrazowe

Przygotowując się do ciąży po 40. roku życia powinnaś wykonać różne badania: laboratoryjne i obrazowe. Mowa o takich badaniach jak:

  • morfologia,
  • badanie moczu,
  • grupa krwi z oznaczeniem Rh,
  • poziom hormonów tarczycy,
  • glukoza,
  • poziom przeciwciał różyczki,
  • poziom przeciwciał cytomegalii,
  • poziom przeciwciał toksoplazmozy,
  • anty-HCV,
  • obecność antygenu Hbs,
  • HIV.

Przed ciążą zrób również cytologię, USG narządów rodnych i piersi.

Jak się przygotować do ciąży po 40.: dieta, aktywność fizyczna, witaminy

Przygotowując się do ciąży zadbaj o zdrowie i kondycję. Najważniejsza jest dobrze zbilansowana dieta. Unikaj alkoholu, tytoniu i używek, potraw wysoko przetworzonych i dań typu fast food. Ważna jest również regularna, umiarkowana aktywność fizyczna. Pływaj, spaceruj, zapisz się na prenatalną jogę bądź pilates. Pamiętaj także o tym, by odpoczywać, relaksować się i ograniczyć stres.

Jeśli myślisz o byciu mamą, niezależnie od wieku zażywaj kwas foliowy, który chroni dziecko przed wadą cewy nerwowej. Ważne, by włączyć go już trzy miesiące przed planowanym poczęciem i przyjmować codziennie w dawce 0,4 mg. Jego niedobór na etapie rozwoju zarodka może skutkować ciężkimi wrodzonymi wadami rozwojowym, a także samoistnym poronieniem.

Po konsultacji z lekarzem sięgnij także po kwasy omega-3, które są niezbędne do prawidłowego rozwoju między innymi układu nerwowego oraz oczu dziecka, a także funkcjonowania układu immunologicznego. Pamiętaj również o witaminie D, która odpowiada za gospodarkę wapniowo-fosforanową oraz budowę kośćca.

Ciąża po 40. roku życia: badania prenatalne

Późna ciąża z medycznego punktu widzenia jest ciążą wysokiego ryzyka, ponieważ wiąże się z zagrożeniami nie tylko dla matki, ale i dziecka. To na przykład wysokie ryzyko urodzenia dziecka z wadą genetyczną (zespół Downa, zespół Edwardsa czy zespół Patau).

Za zwiększone ryzyko tych chorób odpowiada genetyczny proces rekombinacji. Dowiedli tego naukowcy z Albert Einstein College of Medicine of Yeshiva University w Nowym Jorku. Zespół odkrył, że u starszych matek proces ten może być mniej regulowany, co z kolei może prowadzić do nieprawidłowej liczby chromosomów w komórkach płciowych lub dużych przegrupowań chromosomalnych.

To dlatego warto zrobić badania prenatalne, które pozwalają ocenić rozwój dziecka na poszczególnych etapach życia płodowego. Na jakie badania można się zdecydować?

Między 11. a 13. tygodniem ciąży możesz wykonać nieinwazyjne badania genetyczne (test PAPP-A, badania USG oceniające m.in. przezierność karkową), które pokazują prawdopodobieństwo wystąpienia wad lub/i nieprawidłowości.

W przypadku wątpliwego wyniku diagnozę potwierdza się badaniami inwazyjnymi, na przykład amniopunkcją, czyli analizą płynu owodniowego. Niestety jest to badanie inwazyjne, które może wywołać poronienie. Alternatywą są nieinwazyjne testy prenatalne z krwi, które z dużą dokładnością pozwalają na wykrycie poważnych chorób płodu. Jednym z tego typu testów jest NIFTY.

Test NIFTY

NIFTY jest prostym, nieinwazyjnym i bezpiecznym testem prenatalnym (NIPT, ang. Non-Invasive Prenatal Test). Można go wykonać już od 10. tygodnia ciąży. Dzięki zaawansowanej technologii uzyskuje się bardzo dokładne wyniki (ponad 99%) wykrywalności trzech najczęściej występujących chorób trisomicznych, czyli zespołu Downa, zespołu Edwardsa i zespołu Patau. Test NIFTY pozwala również na oszacowanie ryzyka wystąpienia u płodu takich zaburzeń jak zespoły delecji i aneuploidie chromosomów płciowych. Możliwe jest także określenie płci dziecka.

Jak przebiega badania? Od ciężarnej pobiera się próbkę krwi (o pojemności około 10 ml). Następnie materiał genetyczny dziecka (tzw. pozakomórkowe DNA płodu obecne w surowicy krwi matki – ang. cffDNA) poddaje się szczegółowej analizie. Wyniki badania są już dostępne po kilku dniach.

W porównaniu z tradycyjnymi testami przesiewowymi NIFTY oznacza:

  • mniejszą liczbę wyników fałszywie dodatnich. Jeżeli wynik testu pokaże wysokie ryzyko trisomii, kobieta zostanie skierowana na kolejne badania,
  • wyższą dokładnością niż tradycyjne testy przesiewowe. Jego wysoka skuteczność sprawia, że większość przyszłych mam nie potrzebuje już robić badań inwazyjnych.

Testu NIFTY nie rekomenduje się w przypadku ciąży mnogiej, gdy są co najmniej 3 płody. W ciąży bliźniaczej wykonuje się test NIFTY Twins. Przeciwwskazaniem jest również terapia komórkami macierzystymi, przebyta transfuzja krwi, przeszczepy narządów, stwierdzone nosicielstwo zaburzeń chromosomowych czy poronienie w ciągu 8 tygodni poprzedzających badanie.

Badań prenatalnych nie należy się obawiać. Jeśli wykryją nieprawidłowości, będzie można podjąć działania. Najczęściej jednak wyniki dają rodzicom spokój i poczucie bezpieczeństwa.

Bibliografia

  1. Suplementacja witaminy D w położnictwie i ginekologii, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2016 tom 1, nr 1, strony 20–29, Dorota Bomba-Opoń, Agata Karowicz-Bilińska, Piotr Laudański, Robert Z. Spaczyński
  2. Chromosome errors in human eggs shape natural fertility over reproductive life span

Ocena: 4.9 z 5. Ocen: 15

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją: